Trong bối cảnh nền kinh tế năm 2026 đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, việc tận dụng tối đa các chính sách ưu đãi thuế từ Nhà nước trở thành "chìa khóa" quan trọng giúp doanh nghiệp gia tăng nguồn lực tài chính. Tuy nhiên, không phải mọi đơn vị đều nắm rõ các quy định khắt khe để có thể hiện thực hóa quyền lợi này. Theo quy định mới nhất tại Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, các điều kiện áp dụng ưu đãi đã được cụ thể hóa rõ ràng hơn bao giờ hết.

Điều kiện tiên quyết để "chạm tay" vào ưu đãi thuế

Để được hưởng các mức thuế suất ưu đãi hay miễn, giảm thuế, điều kiện đầu tiên và bắt buộc là doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm túc các chuẩn mực về quản trị tài chính. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 18 của Luật này nêu rõ:

"Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp quy định tại các điều 13, 14 và 15 của Luật này áp dụng đối với doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế theo phương pháp kê khai."

Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp nộp thuế theo phương pháp khoán hoặc không đảm bảo hệ thống sổ sách kế toán minh bạch sẽ bị loại khỏi danh sách hưởng ưu đãi. Ngoài ra, ưu đãi theo diện dự án đầu tư mới sẽ không áp dụng cho các trường hợp sáp nhập, hợp nhất hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp nhằm mục đích "trục lợi" chính sách.

Nguyên tắc hạch toán riêng: Bài toán khó cho kế toán

Một trong những sai sót phổ biến khiến doanh nghiệp bị truy thu thuế chính là việc không tách bạch được nguồn thu. Theo khoản 2 Điều 18, doanh nghiệp bắt buộc phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh được ưu đãi thuế với thu nhập không được ưu đãi. Trong trường hợp không thể hạch toán riêng, phần thu nhập ưu đãi sẽ được xác định theo tỷ lệ doanh thu hoặc chi phí tương ứng.

Thuế suất 15% và 17%: Cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Năm 2026, chính sách thuế tiếp tục dành sự quan tâm đặc biệt cho khối doanh nghiệp có quy mô doanh thu vừa và nhỏ. Căn cứ theo Điều 10, các mức thuế suất thấp hơn mức phổ thông (20%) được áp dụng như sau:

• Thuế suất 15%: Áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng (theo khoản 2 Điều 10).
• Thuế suất 17%: Áp dụng cho doanh nghiệp có doanh thu từ trên 03 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng (theo khoản 3 Điều 10).

Bên cạnh đó, các dự án đầu tư mới tại địa bàn khó khăn hoặc thuộc các ngành nghề ưu đãi quy định tại Điều 13 cũng sẽ được hưởng các mức thuế suất đặc biệt này trong thời gian nhất định.

Những "vùng cấm" không được áp dụng ưu đãi thuế

Pháp luật cũng quy định rất rõ các khoản thu nhập "nhạy cảm" sẽ không được hưởng ưu đãi, dù doanh nghiệp có thuộc diện ưu tiên hay không. Theo Điều 18, các khoản thu nhập sau đây luôn phải nộp thuế theo mức phổ thông:

• Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản (trừ nhà ở xã hội).
• Thu nhập từ hoạt động khai thác dầu khí, tài nguyên quý hiếm.
• Thu nhập từ kinh doanh trò chơi điện tử trên mạng hoặc hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ một số dự án sản xuất lắp ráp ô tô, máy bay...).

Việc không đáp ứng đúng các điều kiện nêu trên không chỉ khiến doanh nghiệp mất đi quyền lợi mà còn đối mặt với rủi ro bị cơ quan thuế truy thu và xử phạt nặng nề. Do đó, các chủ doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với bộ phận kế toán để rà soát định kỳ hệ thống chứng từ và phương pháp hạch toán, đảm bảo mọi quyền lợi chính đáng được bảo vệ tối đa trước pháp luật.