Hiến mô, bộ phận cơ thể người là một nghĩa cử cao đẹp, mang đậm tính nhân văn và mở ra cơ hội sống cho rất nhiều bệnh nhân hiểm nghèo. Tuy nhiên, để đảm bảo tính nhân đạo và ngăn chặn các hành vi trục lợi, pháp luật Việt Nam đã ban hành những quy định rất chặt chẽ về điều kiện đối với người hiến. Vậy, một cá nhân cần đáp ứng những tiêu chuẩn nào để có thể thực hiện tâm nguyện này?

Bác sĩ tư vấn cho người dân về quy trình và ý nghĩa của việc hiến tạng (ảnh minh họa)

1. Nguyên tắc cốt lõi trong việc hiến, lấy, ghép mô và bộ phận cơ thể

Theo quy định tại Điều 4 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác 2006, hoạt động này phải tuân thủ các nguyên tắc vàng sau đây:

• Tự nguyện: Việc hiến và nhận phải dựa trên sự tự nguyện hoàn toàn của các bên, không được ép buộc.
• Vì mục đích nhân đạo: Chỉ được thực hiện nhằm chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học.
• Phi thương mại: Tuyệt đối không nhằm mục đích kinh doanh hay mua bán.
• Bảo mật thông tin: Giữ bí mật về các thông tin liên quan đến người hiến và người được ghép, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định cụ thể.

2. Điều kiện đối với người hiến mô, bộ phận cơ thể người

Không phải bất kỳ ai muốn cũng có thể hiến tạng ngay lập tức. Pháp luật quy định người hiến phải đáp ứng các tiêu chuẩn cơ bản về độ tuổi và năng lực hành vi dân sự.

Cụ thể, người từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác. Đây là ngưỡng tuổi đảm bảo cá nhân có thể nhận thức đầy đủ về hành vi và hệ quả của việc hiến tặng.

Quy trình đăng ký và tư vấn

Khi một cá nhân có nguyện vọng, họ cần thông báo với cơ sở y tế. Tại đây, người đăng ký sẽ được các chuyên gia tư vấn kỹ lưỡng về:

• Các thông tin y khoa liên quan đến việc lấy mô, bộ phận cơ thể.
• Quy trình kỹ thuật và những rủi ro có thể xảy ra (đối với người hiến sống).
• Các quyền lợi và chế độ chăm sóc sức khỏe sau khi hiến.

Sự sống được tiếp nối thông qua những nghĩa cử cao đẹp (ảnh minh họa)

3. Tiêu chuẩn khắt khe về sức khỏe

Bên cạnh ý chí tự nguyện, sức khỏe là yếu tố quyết định. Căn cứ vào Quyết định 13/2008/QĐ-BYT, người đăng ký hiến sẽ phải trải qua các đợt kiểm tra sức khỏe nghiêm ngặt để đảm bảo mô hoặc bộ phận cơ thể đó đủ chất lượng để ghép và không gây nguy hiểm cho người nhận.

Đặc biệt, theo Thông tư 28/2012/TT-BYT, nghiêm cấm việc lấy mô, bộ phận cơ thể từ những người mắc các bệnh sau để ghép cho người khác:

- Nhiễm HIV dương tính;
- Viêm gan virus B, C đang hoạt động;
- Viêm não, màng não do virus hoặc do nấm;
- Bệnh dại, giang mai;
- Đái tháo đường có biến chứng;
- Nghiện ma túy hoặc suy đa tạng...

4. Các hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối

Để bảo vệ quyền con người và ngăn ngừa tội phạm, Điều 11 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác 2006 đã liệt kê danh sách các hành vi bị cấm, bao gồm:

• Lấy trộm mô, bộ phận cơ thể hoặc lấy trộm xác.
• Ép buộc người khác phải cho mô, bộ phận cơ thể.
• Mua bán mô, bộ phận cơ thể người dưới mọi hình thức.
• Quảng cáo, môi giới việc hiến, nhận bộ phận cơ thể vì mục đích thương mại.
• Lấy mô, bộ phận cơ thể ở người sống dưới 18 tuổi.
• Tiết lộ bí mật về người hiến và người nhận trái quy định.

5. Điều kiện đối với người được nhận ghép

Không chỉ người hiến, mà người nhận ghép cũng phải đáp ứng các điều kiện tại Điều 30 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác 2006:

• Phải có chỉ định ghép từ cơ sở y tế có thẩm quyền.
• Có đơn tự nguyện xin ghép (nếu dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ).
• Trường hợp ghép bộ phận không tái sinh từ người sống, phải có sự đồng ý của Hội đồng tư vấn chuyên môn.

Như vậy, việc hiến tạng là một quy trình pháp lý và y khoa hết sức chặt chẽ. Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về độ tuổi, sức khỏe và sự tự nguyện, cá nhân mới có thể thực hiện hành động nhân ái này một cách hợp pháp và an toàn.