Trong hoạt động giao thương hàng ngày, đặc biệt là tại các chợ truyền thống hay cửa hàng bán lẻ, tình trạng "cân điêu, bán thiếu" vẫn là nỗi ám ảnh của người tiêu dùng. Nhiều tiểu thương vì hám lợi đã sử dụng các thủ đoạn tinh vi để điều chỉnh sai lệch số đo trên các loại cân đồng hồ, cân bàn. Tuy nhiên, ít ai biết rằng những hành vi gian lận này có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý vô cùng nghiêm trọng, từ xử phạt hành chính hàng chục triệu đồng cho đến nguy cơ ngồi tù.

Nhận diện các loại cân thường bị gian lận trong bán lẻ

Hiện nay, việc cân thiếu đối với hoạt động bán lẻ thường sử dụng cân đồng hồ lò xo, cân bàn hoặc cân đĩa. Theo quy định tại Thông tư 07/2019/TT-BKHCN, các loại cân này được xếp vào loại phương tiện đo nhóm 2 - nhóm thiết bị bắt buộc phải được kiểm định và kiểm soát nghiêm ngặt về đo lường.

Các thủ đoạn phổ biến bao gồm việc điều chỉnh kim cân không về đúng vạch số 0, gắn thêm nam châm dưới đĩa cân, hoặc can thiệp vào bộ phận cơ khí bên trong để làm sai lệch kết quả. Những hành vi này trực tiếp xâm phạm quyền lợi của người tiêu dùng và vi phạm các quy định về đo lường trong kinh doanh.

Mức phạt hành chính cực nặng đối với hành vi gian lận đo lường

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 14 Nghị định 119/2017/NĐ-CP, hành vi vi phạm về phép đo trong mua bán hàng hóa mà lượng hàng hóa có sai lệch quá phạm vi cho phép để thu lợi bất hợp pháp sẽ bị xử phạt như sau:

• Phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng: Nếu số tiền thu lợi bất hợp pháp đến 10 triệu đồng.
• Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng: Nếu số tiền thu lợi từ trên 10 triệu đến 50 triệu đồng.
• Phạt tiền từ 20 - 40 triệu đồng: Nếu số tiền thu lợi từ trên 50 triệu đến 100 triệu đồng.
• Phạt tiền từ 40 - 60 triệu đồng: Nếu số tiền thu lợi từ trên 100 triệu đến 200 triệu đồng.
• Phạt từ 01 đến 05 lần số tiền thu lợi bất hợp pháp: Đối với các trường hợp thu lợi trên 200 triệu đồng.

Lưu ý quan trọng: Mức phạt nêu trên áp dụng đối với tổ chức. Theo khoản 2 Điều 3 Nghị định 119/2017/NĐ-CP, cá nhân có cùng hành vi vi phạm sẽ bị phạt tiền bằng 1/2 mức phạt của tổ chức. Ngoài ra, người vi phạm buộc phải nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được.

Khi nào hành vi cân điêu bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Nếu hành vi gian lận có tính chất nghiêm trọng, người bán hàng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa dối khách hàng theo quy định tại Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015.

Cụ thể, người nào dùng thủ đoạn gian dối trong việc cân, đong, đo, đếm hàng hóa thuộc một trong các trường hợp sau sẽ bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 - 100 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm:

- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

- Thu lợi bất chính từ 05 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng.

Đặc biệt, nếu phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, mức hình phạt có thể lên đến 05 năm tù giam. Người phạm tội còn có thể bị cấm hành nghề từ 01 - 05 năm.

Tại sao thực trạng này vẫn nhức nhối dù đã có luật?

Dù chế tài đã rõ ràng, nhưng thực tế số vụ việc bị xử lý vẫn còn khá khiêm tốn so với thực trạng diễn ra hàng ngày. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tâm lý ngại va chạm của người tiêu dùng. Khi phát hiện bị cân thiếu vài lạng thịt hay mớ rau, đa số người dân chỉ chọn cách cãi vã tại chỗ hoặc "cạch mặt" cửa hàng đó thay vì tố giác đến cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, giá trị thiệt hại trong mỗi lần mua lẻ thường nhỏ (vài nghìn đến vài chục nghìn đồng), khiến người dân cảm thấy không đáng để mất thời gian trình báo. Tuy nhiên, chính sự im lặng này đã vô tình tiếp tay cho các hành vi gian lận kéo dài, gây thiệt hại tổng thể rất lớn cho xã hội và làm mất lòng tin vào thị trường.

Lời khuyên pháp lý: Để bảo vệ quyền lợi của mình, khi phát hiện dấu hiệu gian lận, người dân nên mạnh dạn phản ánh tới Cục Quản lý thị trường, UBND hoặc Công an địa phương. Việc sử dụng các loại cân đối chứng tại các chợ cũng là một cách hiệu quả để kiểm tra ngay lập tức độ chính xác của hàng hóa vừa mua.

Nếu bạn cần tư vấn sâu hơn về các vấn đề pháp lý liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời.