Từ ngày 01/7/2021, Luật Cư trú 2020 chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế hoàn toàn cho Luật Cư trú 2006. Đây là một cuộc cách mạng trong công tác quản lý dân cư khi Việt Nam chuyển từ quản lý bằng Sổ hộ khẩu giấy sang phương thức quản lý hiện đại bằng công nghệ số thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

1. Điều kiện tách hộ: Mở rộng đối tượng và chặt chẽ hơn

Theo quy định tại Điều 25 Luật Cư trú 2020, việc tách hộ được thực hiện khi thành viên hộ gia đình có nhu cầu và đáp ứng các điều kiện cụ thể. So với Điều 27 Luật Cư trú 2006, quy định mới có những điểm đáng chú ý sau:

• Năng lực hành vi dân sự: Nếu trước đây chỉ quy định chung chung là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, thì nay Luật mới làm rõ: trường hợp có nhiều thành viên cùng tách hộ thì chỉ cần ít nhất một người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
• Sự đồng ý của chủ hộ: Đây vẫn là điều kiện tiên quyết. Tuy nhiên, Luật 2020 đã bổ sung một ngoại lệ nhân văn: "Trường hợp thành viên hộ gia đình đăng ký tách hộ là vợ, chồng đã ly hôn mà vẫn được cùng sử dụng chỗ ở hợp pháp đó" thì không cần sự đồng ý của chủ hộ.
• Địa điểm không được tách hộ: Việc tách hộ sẽ không được giải quyết nếu nơi thường trú thuộc các trường hợp bị cấm đăng ký thường trú mới theo quy định tại Điều 23 Luật Cư trú 2020 (ví dụ: chỗ ở nằm trong khu vực cấm, khu vực di tích lịch sử đã được xếp hạng...).

Khoản 1 Điều 25 Luật Cư trú 2020 quy định:
"Thành viên hộ gia đình được tách hộ để đăng ký thường trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp khi đáp ứng các điều kiện sau đây:
a) Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; trường hợp có nhiều thành viên cùng đăng ký tách hộ để lập thành một hộ gia đình mới thì trong số các thành viên đó có ít nhất một người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
b) Được chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý, trừ trường hợp thành viên hộ gia đình đăng ký tách hộ là vợ, chồng đã ly hôn mà vẫn được cùng sử dụng chỗ ở hợp pháp đó;
c) Nơi thường trú của hộ gia đình không thuộc trường hợp quy định tại Điều 23 của Luật này."

2. Hồ sơ tách hộ: "Khai tử" Sổ hộ khẩu giấy

Một trong những thay đổi lớn nhất mà người dân có thể cảm nhận rõ rệt chính là việc không còn phải xuất trình Sổ hộ khẩu giấy khi làm thủ tục. Thay vào đó, mọi thông tin đã được tích hợp trên hệ thống điện tử.

Hồ sơ tách hộ từ ngày 01/7/2021 cực kỳ đơn giản, bao gồm:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú: Đây là mẫu giấy tờ quan trọng nhất. Trong tờ khai này, chủ hộ hoặc chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp sẽ ghi rõ ý kiến đồng ý (trừ khi đã có văn bản đồng ý riêng).
• Đối với trường hợp ly hôn: Cần chuẩn bị thêm giấy tờ chứng minh việc ly hôn (Bản án hoặc Quyết định của Tòa án) và tài liệu chứng minh quyền tiếp tục được sử dụng chỗ ở đó.

3. Thời gian giải quyết: Nhanh chóng và hiệu quả hơn

Nhờ việc ứng dụng công nghệ thông tin và liên thông dữ liệu, thời gian giải quyết thủ tục tách hộ đã được rút ngắn đáng kể. Nếu như theo Luật cũ, cơ quan chức năng có 07 ngày làm việc để xử lý, thì nay theo Luật Cư trú 2020, thời hạn này chỉ còn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Điều này giúp tiết kiệm thời gian, công sức cho người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực cư trú.

4. Kết quả thủ tục: Cập nhật vào "đám mây" dữ liệu

Thay vì nhận lại cuốn Sổ hộ khẩu đã được ghi chú tách hộ hoặc cấp sổ mới, người dân sau khi hoàn tất thủ tục sẽ nhận được thông báo về việc đã cập nhật thông tin vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.

Cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm cập nhật thông tin về hộ gia đình liên quan đến việc tách hộ và thông báo cho người đăng ký. Trong trường hợp từ chối, cơ quan chức năng phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do để người dân được biết.

Việc nắm vững những thay đổi này sẽ giúp người dân chủ động hơn trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ về cư trú của mình trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay.

Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến thủ tục tách hộ hoặc các quy định mới của Luật Cư trú, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chi tiết và chính xác nhất.