Trong những ngày tháng 6 năm 2021, khi cả nước đang dồn lực cho mục tiêu cấp 50 triệu thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip trước ngày 01/7, một tình huống thực tế đã phát sinh khiến nhiều người dân lúng túng: Thẻ Chứng minh nhân dân (CMND) cũ không bị cắt góc khi nhận thẻ mới. Vậy, số phận của những tấm thẻ "quên" cắt góc này sẽ ra sao và việc sử dụng song song hai loại giấy tờ này có mang lại rủi ro pháp lý nào không?

Quy trình xử lý CMND cũ theo quy định hiện hành

Theo quy định tại Thông tư 40/2019/TT-BCA, việc xử lý CMND cũ khi công dân làm thủ tục chuyển sang thẻ CCCD được phân chia thành các trường hợp cụ thể nhằm đảm bảo quyền lợi giao dịch cho người dân trong thời gian chờ đợi.

Cụ thể, nếu công dân chọn nhận thẻ trực tiếp tại trụ sở, cán bộ sẽ kiểm tra CMND. Nếu thẻ còn rõ nét, công dân được giữ lại thẻ nguyên vẹn để sử dụng tạm thời. Chỉ đến khi nhận thẻ CCCD gắn chip mới, tấm thẻ CMND cũ mới chính thức bị cắt góc và trả lại cho chủ sở hữu. Ngược lại, với những trường hợp đăng ký nhận thẻ qua bưu điện, quy trình nghiêm ngặt hơn yêu cầu phải cắt góc CMND ngay khi tiếp nhận hồ sơ.

"Khi công dân làm thủ tục chuyển từ Chứng minh nhân dân sang thẻ Căn cước công dân, cán bộ tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm thu hồi, cắt góc và trả lại cho công dân đối với Chứng minh nhân dân còn rõ nét; trường hợp Chứng minh nhân dân bị hỏng, không rõ nét thì thu hồi, hủy Chứng minh nhân dân đó."

Thực trạng "quên" cắt góc và những hệ lụy pháp lý

Do áp lực về số lượng hồ sơ quá lớn trong chiến dịch cao điểm, tại nhiều địa phương, việc cắt góc CMND đôi khi bị bỏ sót hoặc giao phó cho nhân viên bưu điện thực hiện khi trả thẻ. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều người dân sở hữu cùng lúc hai tấm thẻ đều còn nguyên vẹn về hình thức.

Về mặt pháp lý, theo Luật Căn cước công dân 2014, mỗi công dân chỉ được cấp một mã số định danh duy nhất. Khi thẻ CCCD mới đã được xác lập và trả cho người dân, về nguyên tắc, thẻ CMND cũ đã hết giá trị sử dụng dù có bị cắt góc hay chưa. Việc "quên" cắt góc là lỗi nghiệp vụ của cơ quan cấp phát, nhưng không đồng nghĩa với việc thẻ CMND đó vẫn còn giá trị pháp lý song hành.

Có nên dùng song song CMND và CCCD gắn chip?

Mặc dù trên thực tế, nhiều người vẫn có thể dùng CMND chưa cắt góc để thực hiện các giao dịch dân sự mà không bị phát hiện ngay lập tức, nhưng các chuyên gia pháp lý cảnh báo điều này có thể dẫn đến những rắc rối hậu kiểm. Đặc biệt, khi các hệ thống dữ liệu ngân hàng, nhà đất được đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, việc sử dụng một văn bản đã hết hiệu lực có thể khiến giao dịch bị vô hiệu.

Đáng chú ý, kể từ ngày 01/7/2021, theo hướng dẫn tại Thông tư 59/2021/TT-BCA, quy định sẽ thay đổi theo hướng siết chặt hơn. Tất cả CMND và CCCD cũ sẽ bị thu hồi khi công dân làm thủ tục đổi sang CCCD gắn chip, thay vì chỉ cắt góc như trước đây. Điều này nhằm chấm dứt hoàn toàn việc tồn tại song song hai loại giấy tờ tùy thân, đảm bảo tính thống nhất trong quản lý dân cư.

Lời khuyên cho người dân trong giai đoạn này là nên chủ động sử dụng thẻ CCCD gắn chip cho mọi giao dịch. Nếu CMND cũ chưa bị cắt góc, bạn nên giữ lại như một kỷ niệm hoặc để đối chiếu số cũ khi cần thiết, nhưng tuyệt đối không nên dùng nó để xác lập các hợp đồng, giao dịch mới để tránh những tranh chấp pháp lý không đáng có về sau.