Việc sử dụng đèn chiếu xa (đèn pha) không đúng quy định không chỉ gây chói mắt, nguy hiểm cho người tham gia giao thông ngược chiều mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Trong bối cảnh năm 2021, với sự siết chặt quản lý từ Nghị định 100/2019/NĐ-CP, người điều khiển phương tiện cần nắm vững các quy tắc sử dụng đèn để tránh những khoản phạt không đáng có.

1. Tuyệt đối không bật đèn pha trong đô thị và khu đông dân cư

Theo quy định tại Luật Giao thông đường bộ 2008, việc sử dụng đèn pha trong khu vực đô thị bị hạn chế nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tầm nhìn cho các phương tiện khác trong môi trường có hệ thống chiếu sáng công cộng.

Khoản 12 Điều 8 Luật Giao thông đường bộ 2008 quy định nghiêm cấm: "Bấm còi, rú ga liên tục; bấm còi trong thời gian từ 22 giờ đến 5 giờ, bấm còi hơi, sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị và khu đông dân cư, trừ các xe được quyền ưu tiên đang đi làm nhiệm vụ theo quy định của Luật này."

Để xác định phạm vi khu đông dân cư, người lái xe cần căn cứ vào hệ thống biển báo hiệu đường bộ theo Quy chuẩn QCVN 41:2019/BGTVT. Cụ thể:

• Biển số R.420: Báo hiệu bắt đầu khu đông dân cư. Kể từ vị trí đặt biển này, người lái xe phải chuyển từ đèn pha sang đèn cốt.
• Biển số R.421: Báo hiệu hết khu đông dân cư. Chỉ khi đi qua biển này, bạn mới được phép sử dụng đèn pha nếu điều kiện ánh sáng và mật độ giao thông cho phép.

2. Cấm dùng đèn pha khi tránh xe đi ngược chiều

Một trong những tình huống gây ức chế và nguy hiểm nhất là bị xe ngược chiều rọi đèn pha thẳng vào mắt gây lóa tạm thời. Để ngăn chặn điều này, Điều 17 Luật Giao thông đường bộ 2008 đã quy định rõ về việc tránh xe ngược chiều:

"Xe cơ giới đi ngược chiều gặp nhau không được dùng đèn chiếu xa."

Quy tắc này áp dụng trên mọi loại đường, kể cả đường quốc lộ hay cao tốc không có dải phân cách chống chói. Việc chuyển sang đèn cốt khi gặp xe ngược chiều thể hiện văn hóa giao thông và bảo vệ an toàn cho chính bạn cũng như người khác.

3. Mức xử phạt nặng theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP

Kể từ khi có hiệu lực, Nghị định 100/2019/NĐ-CP đã tăng mức phạt đối với hành vi sử dụng đèn pha sai quy định để răn đe người vi phạm.

Đối với người điều khiển xe ô tô:

• Hành vi sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị, khu đông dân cư: Phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng (theo điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định 100/2019/NĐ-CP).
• Hành vi không chạy đèn chiếu gần khi tránh xe ngược chiều: Phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng.

Đối với người điều khiển xe máy:

• Hành vi sử dụng đèn chiếu xa trong đô thị, khu đông dân cư: Phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng (theo điểm n khoản 1 Điều 6 Nghị định 100/2019/NĐ-CP).

4. Hướng dẫn sử dụng đèn pha chuẩn chuyên gia

Để trở thành một người lái xe văn minh và đúng luật, bạn nên bỏ túi những lưu ý sau:

• Khi di chuyển ban đêm: Luôn mặc định sử dụng đèn cốt (chiếu gần). Chỉ bật đèn pha khi đi trên đường vắng, thiếu ánh sáng và phải sẵn sàng hạ đèn ngay khi thấy ánh đèn của xe đi ngược chiều hoặc xe phía trước.
• Khi muốn vượt xe: Thay vì bấm còi inh ỏi, hãy nháy đèn pha (passing) để xin đường. Đây là tín hiệu văn minh và hiệu quả, đặc biệt là vào ban đêm.
• Kiểm tra bảng điều khiển: Luôn để ý biểu tượng đèn trên mặt đồng hồ. Biểu tượng màu xanh dương thường là đèn pha, màu xanh lá cây là đèn cốt hoặc đèn sương mù.
• Không độ chế đèn: Việc lắp đặt các loại đèn LED, đèn trợ sáng sai công suất không chỉ vi phạm quy định về đăng kiểm mà còn gây nguy hiểm cực độ cho người khác do cường độ sáng quá lớn và không có mặt cắt ánh sáng chuẩn.

Việc tuân thủ quy định về đèn pha không chỉ giúp bạn tránh được những biên bản xử phạt mà còn góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, giảm thiểu tai nạn đáng tiếc do lóa mắt gây ra.