Việc ban hành Nghị định 257/2025/NĐ-CP đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc tái khởi động và chuẩn hóa các dự án Xây dựng - Chuyển giao (BT) tại Việt Nam. Với những quy định chặt chẽ về quy trình thực hiện, Nghị định này không chỉ đảm bảo tính minh bạch mà còn tháo gỡ nhiều nút thắt pháp lý cho các nhà đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước.

1. Quy trình đối với dự án BT thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội

Đối với các dự án có quy mô đặc biệt lớn hoặc tầm quan trọng quốc gia, quy trình thực hiện được kiểm soát nghiêm ngặt qua nhiều cấp thẩm định. Theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 257/2025/NĐ-CP, trình tự thực hiện bao gồm:

• Giai đoạn chuẩn bị đầu tư: Lập và thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để trình Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư. Đây là bước then chốt xác định tính khả thi và lợi ích kinh tế - xã hội của dự án.
• Phê duyệt dự án: Sau khi có chủ trương, cơ quan có thẩm quyền tiến hành lập, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi để phê duyệt dự án chính thức.
• Lựa chọn nhà đầu tư: Tổ chức đấu thầu công khai để tìm kiếm nhà đầu tư có đủ năng lực tài chính và kinh nghiệm thực hiện.
• Thiết kế và thi công: Lập, thẩm định và phê duyệt thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công tùy theo quy mô công trình.
• Ký kết hợp đồng: Hoàn tất thương thảo và ký kết hợp đồng BT để triển khai thực tế.

2. Dự án BT thanh toán bằng Ngân sách Nhà nước: Quy trình khép kín

Loại hình dự án này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa kế hoạch đầu tư công và phương thức đối tác công tư. Khoản 2 Điều 4 quy định quy trình cụ thể:

Đầu tiên, cơ quan nhà nước phải lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư. Điểm khác biệt ở đây là việc thẩm định phải làm rõ nguồn vốn thanh toán từ ngân sách trong trung hạn và dài hạn. Sau khi dự án được phê duyệt, việc lựa chọn nhà đầu tư sẽ được thực hiện song song với việc hoàn thiện các thiết kế kỹ thuật chi tiết.

3. Quy trình thực hiện dự án BT thanh toán bằng quỹ đất

Đây là hình thức phổ biến nhất, cho phép nhà nước đổi nguồn lực đất đai lấy hạ tầng. Quy trình thực hiện theo khoản 3 Điều 4 tập trung vào việc xác định giá trị quỹ đất tương xứng với giá trị công trình BT.

Các bước thực hiện bao gồm lập báo cáo nghiên cứu khả thi, lựa chọn nhà đầu tư và phê duyệt thiết kế. Điểm lưu ý quan trọng là việc giao đất, cho thuê đất phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Luật Đất đai 2024 để tránh thất thoát tài sản nhà nước.

4. Trường hợp nhà đầu tư chủ động đề xuất dự án BT

Pháp luật hiện hành khuyến khích sự sáng tạo và chủ động từ phía tư nhân. Theo khoản 4 Điều 4 Nghị định 257/2025/NĐ-CP, quy trình có sự thay đổi nhẹ:

"Nhà đầu tư tự lập báo cáo nghiên cứu khả thi kèm theo hồ sơ năng lực và dự thảo hợp đồng trình cơ quan có thẩm quyền. Sau khi thẩm định và phê duyệt, nếu dự án phù hợp với quy hoạch và mang lại lợi ích cao, cơ quan nhà nước sẽ tiến hành các bước tiếp theo để ký kết hợp đồng."

Việc nắm vững quy trình tại Nghị định 257/2025/NĐ-CP là điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp tham gia hiệu quả vào thị trường hạ tầng, đồng thời giúp các địa phương đẩy nhanh tiến độ phát triển kinh tế vùng.