Trong bối cảnh các giao dịch dân sự và kinh tế ngày càng phức tạp vào cuối năm 2021, vai trò của Thừa phát lại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, không ít người dân vẫn còn mơ hồ, thậm chí nhầm lẫn giữa Thừa phát lại và Công chứng viên, dẫn đến những rủi ro pháp lý đáng tiếc khi thực hiện các giao dịch mua bán tài sản lớn.

Thừa phát lại đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân (ảnh minh họa)

1. Thừa phát lại là gì?

Khái niệm về Thừa phát lại đã được quy định rõ ràng tại khoản 1 Điều 2 Nghị định 08/2020/NĐ-CP. Theo đó:

"Thừa phát lại là người có đủ tiêu chuẩn được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện tống đạt, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án dân sự, tổ chức thi hành án dân sự theo quy định của Nghị định này và pháp luật có liên quan."

Hiểu một cách đơn giản, Thừa phát lại là một chức danh tư pháp được Nhà nước trao quyền để thực hiện các công việc mang tính chất hỗ trợ hoạt động xét xử và thi hành án, đồng thời giúp người dân tạo lập các chứng cứ pháp lý vững chắc thông qua hoạt động lập vi bằng.

2. Phân biệt Thừa phát lại và Công chứng viên

Đây là nhầm lẫn phổ biến nhất hiện nay. Theo Luật Công chứng 2014, cụ thể là tại khoản 1 Điều 2, công chứng là việc chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch.

Trong khi đó, Thừa phát lại không có chức năng công chứng. Thừa phát lại chỉ ghi nhận lại những sự kiện, hành vi mà họ trực tiếp chứng kiến (lập vi bằng). Ví dụ: Trong một giao dịch mua bán đất bằng giấy tay, Thừa phát lại lập vi bằng để ghi nhận việc giao nhận tiền và ký tên, chứ không chứng nhận việc mua bán đó là hợp pháp về mặt quyền sở hữu như Công chứng viên.

Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến và ghi nhận sự kiện để lập vi bằng (ảnh minh họa)

3. Vi bằng là gì và giá trị pháp lý của nó?

Vi bằng là văn bản do Thừa phát lại lập, ghi nhận sự kiện, hành vi có thật theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức. Giá trị của vi bằng được khẳng định tại khoản 3 Điều 36 Nghị định 08/2020/NĐ-CP:

"Vi bằng là nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét khi giải quyết vụ việc dân sự và hành chính theo quy định của pháp luật; là căn cứ để thực hiện giao dịch giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật."

Lưu ý đặc biệt: Khoản 2 Điều 36 Nghị định 08/2020/NĐ-CP cũng nhấn mạnh rằng vi bằng không thay thế văn bản công chứng, văn bản chứng thực. Do đó, người dân tuyệt đối không được dùng vi bằng để thay thế hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại cơ quan công chứng.

4. Điều kiện trở thành Thừa phát lại

Để được bổ nhiệm làm Thừa phát lại, cá nhân phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe tại Điều 6 Nghị định 08/2020/NĐ-CP, bao gồm:

• Là công dân Việt Nam, không quá 65 tuổi, có đạo đức tốt.
• Có bằng cử nhân hoặc sau đại học chuyên ngành Luật.
• Có thời gian công tác pháp luật từ 03 năm trở lên.
• Tốt nghiệp khóa đào tạo nghề Thừa phát lại và đạt yêu cầu kỳ thi kiểm tra tập sự.

5. Những hành vi Thừa phát lại không được làm

Nhằm đảm bảo tính khách quan và minh bạch, Điều 4 Nghị định 08/2020/NĐ-CP quy định các điều cấm đối với Thừa phát lại:

• Tiết lộ thông tin về công việc trừ trường hợp pháp luật cho phép.
• Đòi hỏi thêm bất kỳ lợi ích vật chất nào ngoài chi phí đã thỏa thuận trong hợp đồng.
• Kiêm nhiệm các nghề nghiệp khác như Công chứng viên, Luật sư, Đấu giá viên...
• Thực hiện công việc liên quan đến quyền lợi của bản thân và người thân thích.

6. Chi phí lập vi bằng và danh sách văn phòng uy tín

Chi phí lập vi bằng hiện nay (tháng 10/2021) thường dao động từ 3.000.000đ đến 5.000.000đ tùy vào độ phức tạp của sự việc và khoảng cách di chuyển. Mức phí này được thỏa thuận dựa trên công việc thực tế và giờ làm việc theo quy định tại Điều 64 Nghị định 08/2020/NĐ-CP.

Danh sách một số Văn phòng Thừa phát lại tiêu biểu:

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về chức danh Thừa phát lại là gì và những lưu ý quan trọng khi sử dụng dịch vụ này để bảo vệ quyền lợi của mình trong các giao dịch dân sự.