Nghĩa vụ cấp dưỡng không chỉ là trách nhiệm đạo đức mà còn là quy định bắt buộc của pháp luật nhằm đảm bảo quyền lợi cho những người yếu thế trong quan hệ gia đình. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp sau khi ly hôn, người có nghĩa vụ đã tìm mọi cách để trốn tránh trách nhiệm này. Để răn đe và thắt chặt kỷ cương, từ năm 2022, Chính phủ đã ban hành quy định mới với mức xử phạt hành chính tăng vọt.

Sự thay đổi mang tính bước ngoặt từ Nghị định 144/2021/NĐ-CP

Kể từ ngày 01/01/2022, Nghị định 144/2021/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, thay thế cho Nghị định 167/2013/NĐ-CP. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc tăng mạnh mức phạt đối với các hành vi vi phạm nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và cấp dưỡng.

Người có nghĩa vụ cấp dưỡng cần nâng cao ý thức trách nhiệm để tránh các rắc rối pháp lý (ảnh minh họa)

Cụ thể, tại Điều 57 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định về vi phạm quy định về chăm sóc, nuôi dưỡng, cấp dưỡng như sau:

Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

a) Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng sau khi ly hôn; từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ nuôi dưỡng giữa anh, chị, em với nhau, giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu theo quy định của pháp luật;

b) Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, nuôi dưỡng cha, mẹ; nghĩa vụ cấp dưỡng, chăm sóc con sau khi ly hôn theo quy định của pháp luật.

So với mức phạt cũ tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP (chỉ từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng), mức phạt mới đã tăng lên gấp hơn 30 lần. Đây là một con số đủ sức răn đe đối với những cá nhân có ý định "quên" trách nhiệm của mình đối với người thân.

Nghĩa vụ cấp dưỡng theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014

Để hiểu rõ hơn về đối tượng và phạm vi áp dụng, chúng ta cần đối chiếu với các quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Theo đó, cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình nhưng có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng.

Các trường hợp bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng bao gồm:

• Cấp dưỡng cho con: Cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng.
• Cấp dưỡng giữa vợ và chồng: Khi ly hôn, nếu bên khó khăn, túng thiếu có yêu cầu cấp dưỡng mà có lý do chính đáng thì bên kia có nghĩa vụ cấp dưỡng theo khả năng của mình.
• Cấp dưỡng cho cha mẹ: Con đã thành niên không sống chung với cha mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha mẹ trong trường hợp cha mẹ không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Việc thực hiện nghĩa vụ tài chính sau ly hôn là bắt buộc để đảm bảo quyền lợi cho con trẻ (ảnh minh họa)

Các hành vi vi phạm khác liên quan đến gia đình

Bên cạnh nghĩa vụ cấp dưỡng, Nghị định 144/2021/NĐ-CP cũng quy định mức phạt rất nặng từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với các hành vi xâm phạm quyền lợi thành viên gia đình như:

• Chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên gia đình.
• Ép buộc thành viên gia đình lao động quá sức hoặc làm công việc nặng nhọc, nguy hiểm.
• Ép buộc thành viên gia đình đi ăn xin hoặc lang thang kiếm sống.

Việc thắt chặt các quy định xử phạt hành chính cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc bảo vệ cấu trúc gia đình và quyền lợi của các cá nhân. Người dân cần nắm rõ các quy định này để thực hiện đúng trách nhiệm của mình, tránh những hậu quả pháp lý đáng tiếc.

Nếu bạn đang gặp vướng mắc về thủ tục ly hôn hoặc tranh chấp nghĩa vụ cấp dưỡng, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.