Trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập sâu rộng, việc quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có giao dịch liên kết trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm đảm bảo tính minh bạch và chống chuyển giá. Việc hiểu rõ và thực hiện đúng các quy định về kê khai thông tin quan hệ liên kết không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có.

1. Thế nào là giao dịch liên kết theo quy định hiện hành?

Theo quy định tại khoản 21 Điều 3 Luật Quản lý thuế 2019, giao dịch liên kết được định nghĩa là giao dịch giữa các bên có quan hệ liên kết. Để làm rõ hơn, khoản 2 Điều 5 Nghị định 132/2020/NĐ-CP quy định các giao dịch này bao gồm các hoạt động phát sinh trong mối quan hệ thương mại, kinh tế, tài chính giữa các bên liên kết trong quá trình sản xuất, kinh doanh.

Cụ thể, các giao dịch này bao gồm:

mua, bán, trao đổi, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn, chuyển giao, chuyển nhượng hàng hóa, cung cấp dịch vụ; vay, cho vay, dịch vụ tài chính, đảm bảo tài chính và các công cụ tài chính khác; mua, bán, trao đổi, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn, chuyển giao, chuyển nhượng tài sản hữu hình, tài sản vô hình và thỏa thuận mua, bán, sử dụng chung nguồn lực như tài sản, vốn, lao động, chia sẻ chi phí giữa các bên có quan hệ liên kết.

Việc xác định đúng bản chất của các giao dịch này là bước đầu tiên và quan trọng nhất để doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ kê khai theo đúng Luật Quản lý thuế 2019.

2. Nghĩa vụ kê khai và nộp Phụ lục thông tin về quan hệ liên kết

Căn cứ vào Điều 18 Nghị định 132/2020/NĐ-CP, người nộp thuế có giao dịch liên kết thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định này có trách nhiệm kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo các Mẫu phụ lục ban hành kèm theo Nghị định và nộp cùng Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.

Dưới đây là cấu trúc cơ bản của mẫu phụ lục mà doanh nghiệp cần lưu ý:

3. Các trường hợp được miễn kê khai và miễn lập hồ sơ

Không phải mọi doanh nghiệp có giao dịch liên kết đều phải thực hiện đầy đủ các bước kê khai phức tạp. Nghị định 132/2020/NĐ-CP quy định một số trường hợp miễn trừ cụ thể:

• Miễn kê khai và miễn lập hồ sơ: Áp dụng khi người nộp thuế chỉ phát sinh giao dịch với các bên liên kết là đối tượng nộp thuế TNDN tại Việt Nam, áp dụng cùng mức thuế suất và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế.
• Miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết:
  • Doanh thu dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng.
  • Đã ký kết Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA).
  • Doanh nghiệp thực hiện chức năng đơn giản, doanh thu dưới 200 tỷ đồng và đạt tỷ suất lợi nhuận thuần theo quy định (Phân phối từ 5%, Sản xuất từ 10%, Gia công từ 15% trở lên).

Việc nắm vững các điều kiện miễn trừ này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí tuân thủ và tập trung nguồn lực vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.

4. Lời khuyên cho doanh nghiệp

Kê khai giao dịch liên kết là một mảng nghiệp vụ khó, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kế toán và tư vấn pháp lý. Doanh nghiệp nên chủ động rà soát các mối quan hệ sở hữu, điều hành để xác định chính xác các bên liên kết theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP ngay từ đầu năm tài chính.