Việc xác định nơi cư trú hợp pháp không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi sát sườn của mỗi công dân để thực hiện các giao dịch dân sự, hành chính. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, các quy định về lệ phí và thủ tục đăng ký thường trú đã có những thay đổi đáng kể. Vậy trong năm 2023, người dân cần chuẩn bị bao nhiêu tiền và hồ sơ như thế nào để hoàn tất thủ tục này?

Mức lệ phí đăng ký thường trú năm 2023: Ưu tiên chuyển đổi số

Kể từ ngày 05/02/2023, mức thu lệ phí đăng ký cư trú được thực hiện thống nhất trên toàn quốc theo quy định tại Thông tư 75/2022/TT-BTC của Bộ Tài chính. Điểm đáng chú ý nhất trong quy định này chính là sự chênh lệch mức phí giữa hình thức trực tiếp và trực tuyến, nhằm khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ công điện tử.

Cụ thể, mức lệ phí được áp dụng như sau:

• Đăng ký trực tiếp: 20.000 đồng/lần. Đây là hình thức người dân nộp hồ sơ giấy tại Công an xã, phường, thị trấn hoặc Công an cấp huyện nơi không có đơn vị hành chính cấp xã.
• Đăng ký trực tuyến: 10.000 đồng/lần. Khi thực hiện qua Cổng dịch vụ công Bộ Công an hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia, người dân sẽ được giảm 50% lệ phí.

Việc giảm phí này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn giảm bớt thời gian đi lại, chờ đợi cho người dân, phù hợp với xu thế hiện đại hóa nền hành chính công.

Những trường hợp được miễn lệ phí đăng ký cư trú

Bên cạnh mức phí chung, Thông tư 75/2022/TT-BTC cũng quy định rõ các đối tượng được miễn lệ phí nhằm đảm bảo an sinh xã hội, bao gồm:

• Trẻ em theo quy định tại Luật Trẻ em 2016; người cao tuổi theo quy định tại Luật Người cao tuổi 2009; người khuyết tật theo quy định tại Luật Người khuyết tật 2010.
• Người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng theo quy định tại Pháp lệnh ưu đãi người có công với Cách mạng 2020.
• Đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; công dân thường trú tại các xã biên giới; công dân thường trú tại các huyện đảo.
• Công dân thuộc hộ nghèo theo quy định của pháp luật.

Hồ sơ đăng ký thường trú: Cần chuẩn bị những gì?

Theo quy định tại Điều 21 Luật Cư trú 2020, tùy vào từng trường hợp cụ thể mà thành phần hồ sơ sẽ có sự khác biệt. Tuy nhiên, mẫu giấy tờ chung nhất không thể thiếu là Tờ khai thay đổi thông tin cư trú.

1. Đăng ký tại chỗ ở hợp pháp thuộc sở hữu cá nhân

Đây là trường hợp phổ biến nhất. Người dân chỉ cần chuẩn bị:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú;
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu chỗ ở hợp pháp (như Sổ đỏ, Sổ hồng hoặc giấy tờ mua bán nhà đất hợp lệ).

2. Đăng ký tại chỗ ở do thuê, mượn, ở nhờ

Đối với trường hợp này, điều kiện quan trọng là phải có sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu. Hồ sơ bao gồm:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú (có ý kiến đồng ý của chủ hộ/chủ sở hữu);
• Hợp đồng thuê, mượn, ở nhờ đã được công chứng hoặc chứng thực;
• Giấy tờ chứng minh đủ diện tích nhà ở tối thiểu để đăng ký thường trú theo quy định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

3. Các trường hợp đặc biệt khác

Pháp luật cũng quy định chi tiết hồ sơ cho các đối tượng đăng ký thường trú tại cơ sở tôn giáo, cơ sở trợ giúp xã hội hoặc trên các phương tiện lưu động. Điểm chung là đều cần văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền (như UBND cấp xã) về tình trạng cư trú thực tế và các điều kiện phụ trợ khác.

Điều 21. Hồ sơ đăng ký thường trú
1. Hồ sơ đăng ký thường trú đối với người quy định tại khoản 1 Điều 20 của Luật này bao gồm:
a) Tờ khai thay đổi thông tin cư trú;
b) Giấy tờ, tài liệu chứng minh việc sở hữu chỗ ở hợp pháp.
2. Hồ sơ đăng ký thường trú đối với người quy định tại khoản 2 Điều 20 của Luật này bao gồm:
a) Tờ khai thay đổi thông tin cư trú, trong đó ghi rõ ý kiến đồng ý cho đăng ký thường trú của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp hoặc người được ủy quyền, trừ trường hợp đã có ý kiến đồng ý bằng văn bản;
b) Giấy tờ, tài liệu chứng minh quan hệ nhân thân với chủ hộ, thành viên hộ gia đình, trừ trường hợp đã có thông tin thể hiện quan hệ này trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú...

Lời khuyên pháp lý cho người dân

Trong giai đoạn hiện nay, khi Sổ hộ khẩu giấy đã chính thức không còn giá trị sử dụng, việc cập nhật thông tin lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là vô cùng quan trọng. Người dân nên ưu tiên thực hiện đăng ký thường trú qua hình thức trực tuyến. Điều này không chỉ giúp giảm 50% lệ phí theo Thông tư 75/2022/TT-BTC mà còn giúp cơ quan chức năng xử lý hồ sơ nhanh chóng, minh bạch hơn.

Nếu gặp khó khăn trong quá trình chuẩn bị hồ sơ hoặc thao tác trên cổng dịch vụ công, bạn nên liên hệ trực tiếp với Công an xã/phường nơi dự kiến đăng ký để được hướng dẫn chi tiết, tránh việc phải đi lại nhiều lần do thiếu sót giấy tờ.