Việc đăng ký cư trú cho trẻ em không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là điều kiện tiên quyết để các em được hưởng đầy đủ các quyền lợi về y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Từ ngày 15/3/2026, khi Nghị định 58/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy trình này sẽ có những điều chỉnh đáng chú ý mà các bậc phụ huynh cần đặc biệt lưu tâm.

Trách nhiệm của cha mẹ trong việc đăng ký cư trú cho con

Theo quy định tại Luật Cư trú 2020 và các văn bản hướng dẫn, trẻ em khi sinh ra phải được đăng ký thường trú hoặc tạm trú theo nơi cư trú của cha, mẹ hoặc người giám hộ. Nghị định 58/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa trách nhiệm này như sau:

Trong thời hạn tối đa 60 ngày, kể từ ngày người chưa thành niên được đăng ký khai sinh thì cha hoặc mẹ hoặc chủ hộ hoặc người giám hộ có trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú, khai báo thông tin về cư trú cho người chưa thành niên.

Quy định này nhằm đảm bảo mọi trẻ em đều được quản lý về cư trú ngay từ khi mới chào đời, tạo thuận lợi cho việc cấp thẻ bảo hiểm y tế và thực hiện các chính sách an sinh khác.

Những thay đổi quan trọng từ ngày 15/3/2026

Điểm khác biệt lớn nhất giữa Nghị định 154/2024/NĐ-CP và văn bản sửa đổi mới nhất chính là việc thu hẹp đối tượng được hưởng cơ chế ưu tiên trong đăng ký cư trú.

1. Thu hẹp đối tượng được miễn kiểm tra điều kiện cư trú

Trước đây, theo Nghị định 154/2024/NĐ-CP, cơ chế ưu tiên (không phải kiểm tra, xác minh điều kiện về chỗ ở hợp pháp) được áp dụng chung cho tất cả người chưa thành niên (dưới 18 tuổi). Tuy nhiên, từ ngày 15/3/2026, cơ chế này chỉ còn áp dụng đối với trẻ em dưới 6 tuổi.

Điều này có nghĩa là đối với trẻ từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi, khi thực hiện đăng ký thường trú hoặc tạm trú, cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra, xác minh các điều kiện về chỗ ở hợp pháp và tình trạng cư trú theo quy định chung như đối với người trưởng thành.

2. Đăng ký cư trú khi cha mẹ không cùng nơi ở thực tế

Một điểm mới khác là quy định về nơi đăng ký thường trú. Trẻ dưới 6 tuổi vẫn được ưu tiên đăng ký thường trú tại nơi thường trú của cha, mẹ ngay cả khi cha, mẹ không thực tế sinh sống tại đó. Đối với nhóm từ 6 tuổi trở lên, việc đăng ký cư trú phải gắn liền với nơi sinh sống thực tế và đáp ứng các tiêu chuẩn về diện tích, tính hợp pháp của nhà ở theo quy định của địa phương.

Lời khuyên cho các bậc phụ huynh

Với việc siết chặt quy định đối với nhóm trẻ từ 6 đến dưới 18 tuổi, cha mẹ cần chủ động rà soát lại tình trạng cư trú của con em mình. Đặc biệt, đối với các gia đình đang sinh sống tại các thành phố lớn nhưng chưa đăng ký thường trú cho con, cần thực hiện sớm trước khi các quy định mới về xác minh điều kiện chỗ ở được áp dụng nghiêm ngặt hơn.

Việc tuân thủ đúng thời hạn 60 ngày sau khi khai sinh cũng giúp tránh được các rủi ro về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cư trú, đồng thời đảm bảo quyền lợi học tập đúng tuyến cho trẻ trong tương lai.