Mỗi dịp Tết đến Xuân về, tiếng pháo dường như đã trở thành một phần ký ức của nhiều người. Tuy nhiên, thay vì mua pháo hoa hợp pháp từ các đơn vị được cấp phép, không ít người, đặc biệt là thanh thiếu niên, đã tự ý tìm tòi cách chế tạo pháo nổ tại nhà. Hành vi này không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của bản thân và cộng đồng mà còn kéo theo những hệ lụy pháp lý vô cùng nghiêm trọng.

Nghiêm cấm tuyệt đối hành vi tự chế tạo pháo trái phép

Pháp luật Việt Nam hiện nay quy định rất chặt chẽ về việc quản lý và sử dụng pháo. Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 137/2020/NĐ-CP, các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm:

- Nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc chiếm đoạt pháo nổ (trừ trường hợp được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ);
- Nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép pháo hoa, thuốc pháo.

Như vậy, bất kỳ hành vi tự ý "pha chế", lắp ráp pháo hoa hay pháo nổ tại gia đình mà không có sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền đều được coi là hành vi vi phạm pháp luật. Thực tế đã có không ít vụ tai nạn thương tâm xảy ra, gây tàn phế suốt đời hoặc tử vong chỉ vì một phút tò mò, thiếu hiểu biết.

Xử phạt hành chính: Mức phạt lên đến 20 triệu đồng

Đối với những hành vi vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định tại Điều 10 Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Cụ thể:

• Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng: Đối với hành vi sử dụng các loại pháo, thuốc pháo trái phép hoặc trao đổi, tặng, cho pháo hoa nổ, thuốc pháo để sản xuất pháo trái phép.
• Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng: Đối với hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển trái phép pháo, thuốc pháo hoặc các nguyên liệu, phụ kiện để sản xuất pháo.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Án tù chung thân cho sai lầm nghiêm trọng

Nếu hành vi tự chế pháo gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc số lượng pháo lớn, người vi phạm sẽ phải đối mặt với các tội danh được quy định trong Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Theo Điều 305 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vật liệu nổ, mức hình phạt được quy định như sau:

• Khung hình phạt cơ bản: Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
• Phạm tội có tổ chức hoặc gây hậu quả nghiêm trọng: Phạt tù từ 03 năm đến 10 năm.
• Gây hậu quả rất nghiêm trọng: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.
• Gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng: Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân.

Ngoài ra, hành vi này còn có thể bị truy tố về Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm theo Điều 190 Bộ luật Hình sự 2015 với mức phạt tù cao nhất lên đến 15 năm.

Việc tự chế pháo nổ không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là sự đánh cược với tính mạng của chính mình và người thân. Để có một cái Tết an toàn và trọn vẹn, mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tuyệt đối không tham gia vào các hoạt động chế tạo, sử dụng pháo trái phép.