Kiến nghị khẩn thiết từ thực tiễn áp lực công việc tại địa phương

Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng cùng với sự gia tăng mạnh mẽ về quy mô dân số, áp lực quản lý hành chính nhà nước tại địa bàn cơ sở đang ngày một đè nặng lên vai đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Thực tế này đã thúc đẩy các tỉnh Hà Tĩnh, Nghệ An và thành phố Hà Nội – những địa phương có số lượng đơn vị hành chính lớn và đặc thù quản lý phức tạp – gửi kiến nghị khẩn thiết tới Chính phủ và Bộ Nội vụ. Nội dung kiến nghị xoay quanh việc điều chỉnh, nới lỏng các quy định cứng nhắc tại Nghị định 150/2025/NĐ-CP.

Cụ thể, các địa phương đề xuất được phép chủ động tăng số lượng cơ quan chuyên môn cấp xã (thường gọi là các phòng chuyên môn). Việc chuyên môn hóa sâu các lĩnh vực quản lý được kỳ vọng sẽ giúp giải quyết nhanh chóng, kịp thời các thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp, tránh tình trạng quá tải, chậm trễ hồ sơ vốn đang là điểm nghẽn tại nhiều địa bàn trọng điểm.

Trụ sở cơ quan hành chính nhà nước tại Việt Nam (ảnh minh họa)

Theo tờ trình đề xuất từ các địa phương, mô hình lý tưởng được mong muốn áp dụng là bố trí ít nhất 04 phòng chuyên môn hoạt động song song cùng với Văn phòng Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã. Sự phân tách rõ ràng này sẽ giúp nâng cao năng lực quản lý chuyên sâu trong các mảng then chốt như kinh tế, quy hoạch - hạ tầng, tài nguyên - môi trường và văn hóa - xã hội, thay vì cơ chế kiêm nhiệm chồng chéo như hiện nay.

Phản hồi chính thức từ Bộ Nội vụ: Thực hiện nghiêm quy định song song với lộ trình cải cách

Trước những kiến nghị từ cơ sở, Bộ Nội vụ đã ban hành Công văn 12109/BNV-VP nhằm đưa ra quan điểm chỉ đạo và định hướng giải quyết rõ ràng. Trước mắt, để đảm bảo tính kỷ cương và thống nhất của hệ thống pháp luật, Bộ Nội vụ đề nghị các địa phương cần tiếp tục nghiêm túc tuân thủ và thực hiện theo đúng các quy định hiện hành được nêu rõ tại Điều 15 Nghị định 150/2025/NĐ-CP.

Điều 15. Các phòng chuyên môn được tổ chức ở cấp xã

1. Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân...

2. Phòng Kinh tế (đối với xã, đặc khu) hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (đối với phường và đặc khu Phú Quốc)...

3. Phòng Văn hóa - Xã hội...

Tuy nhiên, Bộ Nội vụ cũng khẳng định hoàn toàn thấu hiểu những khó khăn, vướng mắc mang tính đặc thù của từng vùng miền, đặc biệt là tại các đô thị lớn và các địa bàn đang trong quá trình phát triển nóng. Đại diện Bộ Nội vụ cho biết, cơ quan này đang tích cực phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 150/2025/NĐ-CP nhằm hoàn thiện khung số lượng cơ quan chuyên môn cấp xã, đảm bảo tính tương thích cao nhất với phân loại đơn vị hành chính và thực tiễn quản lý tại từng địa phương.

Cán bộ, công chức trao đổi chuyên môn tại cơ quan (ảnh minh họa)

Bước tiến đột phá mang tên Nghị định 370/2025/NĐ-CP từ ngày 01/01/2026

Một tin vui lớn đối với chính quyền các địa phương là Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 370/2025/NĐ-CP (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026) với nhiều sửa đổi, bổ sung mang tính bước ngoặt. Nghị định mới này đã trực tiếp tháo gỡ nút thắt về tổ chức bộ máy bằng việc nới lỏng đáng kể khung số lượng phòng thuộc UBND cấp xã:

• Khung số lượng linh hoạt: UBND cấp tỉnh được trao quyền quyết định khung số lượng phòng chuyên môn cụ thể cho các đơn vị trực thuộc, đảm bảo tổng số lượng không vượt quá mức bình quân 4,5 tổ chức trên 01 đơn vị hành chính cấp xã.
• Cơ chế đặc thù cho siêu đô thị: Riêng đối với hai đô thị đặc biệt là Thủ đô Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, tỷ lệ bình quân này được nâng lên mức tối đa là 4,7 tổ chức, tạo dư địa lớn để sắp xếp bộ máy phù hợp với quy mô dân số khổng lồ.
• Tăng cường tính chủ động cho cơ sở: Việc quyết định thành lập, sáp nhập hoặc giải thể cụ thể từng phòng chuyên môn sẽ do chính quyền địa phương cấp xã tự quyết định dựa trên hướng dẫn khung của cấp tỉnh và nhu cầu thực tế của địa bàn.

Sự thay đổi mang tính lịch sử này thể hiện tinh thần cầu thị, lắng nghe và bám sát thực tiễn của các cơ quan trung ương. Đây không chỉ là hành lang pháp lý thông thoáng giúp các địa phương chủ động tinh gọn bộ máy, mà còn là đòn bẩy quan trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, hướng tới sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp ngay từ cấp cơ sở.