Đột phá trong tổ chức và quản lý khoa học công nghệ tại trường đại học

Ngày 06/04/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 125/2026/NĐ-CP quy định toàn diện về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học. Theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị định 125/2026/NĐ-CP, phạm vi điều chỉnh bao gồm tổ chức, quản lý, chính sách thúc đẩy, nhóm nghiên cứu mạnh, tài chính và quỹ đầu tư khoa học công nghệ trong trường đại học.

Sự ra đời của Nghị định 125/2026/NĐ-CP thay thế cho các quy định trước đây, kết hợp chặt chẽ với các định hướng của Luật Giáo dục đại học 2025 nhằm tạo đòn bẩy bứt phá cho sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong toàn bộ hệ thống đại học Việt Nam.

Điều kiện thành lập tổ chức KH&CN và doanh nghiệp KH&CN trong trường đại học

1. Thành lập tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc

Theo Điều 4 Nghị định 125/2026/NĐ-CP, các trường đại học được thành lập, tổ chức lại và giải thể tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc. Các tổ chức này phải đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt như:

• Có tối thiểu 05 nhân sự có trình độ đại học trở lên làm việc toàn thời gian, trong đó tối thiểu 50% đúng chuyên môn chính.
• Có ít nhất 01 tiến sĩ có chuyên môn phù hợp làm việc toàn thời gian cho mỗi lĩnh vực đăng ký hoạt động.
• Người đứng đầu tổ chức khoa học công nghệ trực thuộc bắt buộc phải có trình độ tiến sĩ.

2. Thành lập và tham gia góp vốn vào doanh nghiệp KH&CN

Tại Điều 5 Nghị định 125/2026/NĐ-CP, nhà trường được quyền thành lập hoặc góp vốn vào doanh nghiệp khoa học công nghệ. Doanh nghiệp này được khai thác phòng thí nghiệm, cơ sở vật chất và nhân lực của nhà trường để thương mại hóa sản phẩm. Đặc biệt, nhà trường phải trích tối thiểu 50% lợi nhuận sau thuế thu được từ doanh nghiệp để tái đầu tư cho hoạt động KH&CN.

Chính sách ưu đãi đột phá cho nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh

Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 125/2026/NĐ-CP và Điều 7 Nghị định 125/2026/NĐ-CP, tiêu chuẩn và cơ chế ưu đãi đối với các nhóm nghiên cứu được thiết lập cụ thể:

• Nhóm nghiên cứu tiềm năng: Tối thiểu 03 thành viên. Trưởng nhóm được giảm đến 50%, thành viên chủ chốt giảm đến 20% định mức giờ chuẩn giảng dạy.
• Nhóm nghiên cứu mạnh: Tối thiểu 05 thành viên do nhà khoa học xuất sắc làm trưởng nhóm. Trưởng nhóm được giảm tới 80% giờ giảng hằng năm; thành viên chủ chốt giảm đến 50% giờ giảng và được khấu trừ khi xét công nhận chức danh Giáo sư, Phó giáo sư. Các nhóm mạnh còn được ưu tiên giao nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia và sử dụng phòng thí nghiệm trọng điểm.

Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và cơ chế tài chính Quỹ KH&CN

Căn cứ Điều 11 Nghị định 125/2026/NĐ-CP, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đại học bao gồm trung tâm ươm tạo, không gian làm việc chung, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và quỹ phát triển KH&CN.

Về tài chính, theo Điều 20 Nghị định 125/2026/NĐ-CP, nhà trường được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế hằng năm để lập Quỹ phát triển KH&CN. Đồng thời, bắt buộc phải trích tối thiểu 8% nguồn thu học phí (đối với đại học) hoặc 5% (đối với các cơ sở giáo dục đại học khác) để phục vụ cho các hoạt động nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.