Trong những năm gần đây, trào lưu kinh doanh và thưởng thức cà phê ngay sát đường ray tàu hỏa tại Hà Nội đã trở thành một hiện tượng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, đằng sau những bức ảnh "sống ảo" lung linh là những hiểm họa khôn lường về an toàn giao thông đường sắt. Việc bày bàn ghế, kinh doanh ngay trong hành lang an toàn không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là sự đánh cược trực tiếp với tính mạng con người.

Quy định nghiêm ngặt về hành lang an toàn đường sắt

Để đảm bảo hoạt động giao thông đường sắt diễn ra an toàn, pháp luật Việt Nam đã ban hành những quy định rất cụ thể về phạm vi bảo vệ và hành lang an toàn. Theo quy định tại Điều 16 Nghị định 56/2018/NĐ-CP, chiều rộng hành lang an toàn giao thông đường sắt được tính từ mép ngoài phạm vi bảo vệ đường sắt ra mỗi bên là 03 mét.

Cụ thể, phạm vi bảo vệ hai bên đường sắt theo phương ngang đối với nền đường không đào, không đắp tính từ mép ngoài của ray ngoài cùng trở ra được xác định như sau:

• Đường sắt tốc độ cao: 7,5 mét;
• Đường sắt đô thị: 5,4 mét;
• Đường sắt còn lại: 5,6 mét.

Như vậy, tổng khoảng cách an toàn tối thiểu mà các hộ kinh doanh phải tuân thủ lên đến xấp xỉ 9 mét tính từ tim đường ray. Tuy nhiên, thực tế tại các khu vực "phố đường tàu", khoảng cách này thường chỉ vỏn vẹn vài chục centimet, thậm chí khách hàng còn ngồi ngay trên đường ray khi không có tàu qua.

Mức xử phạt đối với hành vi kinh doanh trong hành lang an toàn

Tại thời điểm hiện tại (năm 2019), các hành vi vi phạm về bảo vệ công trình đường sắt được điều chỉnh bởi Nghị định 46/2016/NĐ-CP. Cụ thể, hành vi chiếm dụng hành lang an toàn để kinh doanh, dịch vụ sẽ bị xử lý nghiêm khắc.

Trích dẫn quy định tại điểm b khoản 1 Điều 51 Nghị định 46/2016/NĐ-CP:

"1. Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với cá nhân, từ 600.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với tổ chức thực hiện một trong các hành vi vi phạm sau đây:
...
b) Bán hàng hóa, họp chợ trong phạm vi bảo vệ công trình đường sắt, hành lang an toàn giao thông đường sắt;"

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc phải tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng trái phép và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra.

Liệu mức phạt có đủ sức răn đe?

Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng, mức phạt tối đa 500.000 đồng đối với cá nhân là quá thấp so với lợi nhuận khổng lồ từ việc kinh doanh cà phê du lịch mang lại. Đây chính là lý do khiến tình trạng "dẹp rồi lại mọc" diễn ra phổ biến. Khi lực lượng chức năng đi kiểm tra, các chủ quán nhanh chóng thu dọn bàn ghế, nhưng ngay khi vắng bóng lực lượng chức năng, mọi hoạt động lại trở về như cũ.

Để giải quyết triệt để vấn đề này, không chỉ cần sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương trong việc cưỡng chế, đóng cửa các cơ sở vi phạm mà còn cần nâng cao ý thức của người dân và du khách. Một tách cà phê có thể ngon, một bức ảnh có thể đẹp, nhưng không có gì quý giá hơn sự an toàn và tính mạng của chính bản thân chúng ta.

Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng đang xem xét việc tăng mức xử phạt và bổ sung các hình thức xử phạt bổ sung nghiêm khắc hơn để bảo vệ kỷ cương pháp luật và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các chuyến tàu.

Hệ thống Pháp luật