Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành khung pháp lý nghiêm ngặt quản lý các sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng thuộc danh mục cấm nhập khẩu, đặc biệt là các linh kiện tân trang phục vụ bảo hành, sửa chữa.

Trong bối cảnh tốc độ đổi mới công nghệ diễn ra nhanh chóng, nhiều hệ thống máy tính, thiết bị điện tử chuyên dụng tại Việt Nam vẫn đang vận hành các linh kiện đời cũ đã ngừng sản xuất toàn cầu. Để duy trì sự ổn định cho hạ tầng mạng, dây chuyền sản xuất và thiết bị công nghệ thông tin chuyên ngành, nhu cầu nhập khẩu linh kiện tân trang (refurbished) để sửa chữa là rất lớn. Tuy nhiên, theo quy định tại Thông tư 26/2025/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, việc cho phép nhập khẩu này đi kèm những điều kiện vô cùng chặt chẽ và tuyệt đối nghiêm cấm việc thương mại hóa, bán lại ra thị trường tự do.

Điều kiện đặc thù để được xem xét cho phép nhập khẩu linh kiện tân trang

Về nguyên tắc chung, các mặt hàng công nghệ thông tin đã qua sử dụng nằm trong Danh mục cấm nhập khẩu nhằm ngăn chặn nguy cơ Việt Nam trở thành "bãi rác công nghệ" và bảo vệ an ninh mạng quốc gia. Tuy nhiên, đáp ứng nhu cầu thực tế của hạ tầng công nghiệp, pháp luật đã mở ra cơ chế ngoại lệ phục vụ mục đích đặc dụng.

Cụ thể, căn cứ quy định tại điểm e khoản 4 Điều 4 Thông tư 26/2025/TT-BKHCN, sản phẩm, linh kiện đã được tân trang để thay thế, sửa chữa cho người sử dụng trong nước chỉ được xem xét cho phép nhập khẩu khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn bắt buộc sau đây:

• Sản phẩm, linh kiện không còn được sản xuất mới: Linh kiện nhập khẩu phải là loại mà nhà sản xuất gốc (OEM) hoặc thị trường không còn linh kiện mới replacement tương đương để cung ứng.
• Phục vụ mục đích thay thế hỏng hóc thực tế: Doanh nghiệp nhập khẩu phải chứng minh được hàng hóa nhập về chỉ dùng để thay thế cho các thiết bị, linh kiện bị lỗi, hỏng hóc của hệ thống khách hàng đang hoạt động trong nước.
• Cấm thương mại và bán lại: Pháp luật quy định rõ ràng: Sản phẩm, linh kiện tân trang nhập khẩu trong trường hợp này không được chuyển nhượng, thương mại hóa hoặc bán lại dưới bất kỳ hình thức nào.

Quy trình giám sát khép kín: Nghĩa vụ thu hồi và xử lý sau thay thế

Một trong những điểm mấu chốt được quy định chi tiết tại Điều 4 Thông tư 26/2025/TT-BKHCN là cơ chế quản lý chuỗi vòng đời của sản phẩm, tránh tình trạng lợi dụng giấy phép nhập khẩu linh kiện tân trang để tuồn hàng cũ hỏng ra thị trường nội địa.

Theo đó, sau khi tiến hành kỹ thuật thay thế linh kiện tân trang nhập khẩu cho khách hàng, đối với chính những sản phẩm, linh kiện bị lỗi hỏng được thu hồi lại, thương nhân nhập khẩu có trách nhiệm bắt buộc phải lựa chọn một trong hai phương án xử lý sau:

1. Tái xuất trả lại cho đối tác nước ngoài: Đưa toàn bộ linh kiện hỏng hóc ra khỏi lãnh thổ Việt Nam theo đúng quy định kiểm soát xuất nhập khẩu.
2. Tiêu hủy theo quy định pháp luật: Thực hiện quy trình tiêu hủy bảo vệ môi trường, chịu sự giám sát của cơ quan chức năng có thẩm quyền.

Quy định này buộc doanh nghiệp phải lập sổ sách theo dõi đối soát chính xác giữa số lượng linh kiện tân trang nhập khẩu vào và số lượng linh kiện cũ bị lỗi thu hồi ra, bảo đảm sự minh bạch tuyệt đối trước cơ quan Hải quan và Quản lý thị trường.

Thành phần hồ sơ và phương thức nộp đề nghị nhập khẩu

Để được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép nhập khẩu lô hàng linh kiện công nghệ thông tin tân trang phục vụ sửa chữa, theo khoản 3 Điều 4 Thông tư 26/2025/TT-BKHCN, thương nhân phải chuẩn bị 01 bộ hồ sơ hoàn chỉnh bao gồm:

• Văn bản đề nghị nhập khẩu: Lập theo Mẫu số 01 ban hành kèm theo Phụ lục của Thông tư.
• Bản thuyết minh chi tiết: Trình bày rõ kế hoạch sử dụng, quy trình hệ thống dịch vụ bảo hành, bảo trì, sửa chữa, quy trình quản lý linh kiện nhập khẩu và phương án xử lý (tái xuất hoặc tiêu hủy) linh kiện hỏng thu hồi.
• Báo cáo chấp hành giấy phép cũ: Báo cáo tình hình thực hiện các giấy phép nhập khẩu đã được cấp trước đó (nếu có) theo Mẫu số 02 tại Phụ lục Thông tư.

Thủ tục cấp phép cũng được triển khai đồng bộ với tinh thần phân cấp, phân quyền theo quy định tại Nghị định 146/2025/NĐ-CP và khung quản lý chung về xuất nhập khẩu tại Nghị định 69/2018/NĐ-CP. Thương nhân có thể lựa chọn nộp hồ sơ bằng các hình thức thuận tiện như nộp trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc nộp hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia cũng như Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Khoa học và Công nghệ.