Chính phủ vừa phê duyệt Kế hoạch hành động triển khai chiến lược an sinh xã hội, trong đó đặt ra bước đột phá quan trọng: mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội tới hàng triệu lao động phi chính thức. Cụ thể, theo quy định tại Quyết định 1960/QĐ-TTg, các cơ quan chức năng sẽ nghiên cứu thiết kế các gói bảo hiểm xã hội linh hoạt, đồng thời lần đầu tiên xác định cơ chế đóng góp đối với nền tảng công nghệ dịch vụ.

Đề xuất xây dựng các gói bảo hiểm xã hội linh hoạt cho người thu nhập thấp

Hệ thống an sinh xã hội hiện hành chủ yếu bao phủ khu vực lao động có hợp đồng chính thức. Tuy nhiên, lực lượng lao động phi chính thức - bao gồm tài xế xe công nghệ, người bán hàng rong, lao động tự do - lại chiếm tỷ trọng lớn và thường chịu nhiều rủi ro. Để giải quyết thách thức này, Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 1960/QĐ-TTg giao Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu, hoàn thiện các giải pháp thu hút lực lượng này tham gia an sinh.

Các gói bảo hiểm xã hội (BHXH) sẽ được thiết kế với tiêu chí linh hoạt cao về:

• Mức đóng: Phù hợp với mức thu nhập không ổn định của người lao động tự do.
• Thời gian đóng: Tạo điều kiện đóng theo tháng, quý hoặc theo mùa vụ.
• Phương thức tham gia: Ứng dụng công nghệ số để đơn giản hóa thủ tục thu nộp.

Đặc biệt, Nhà nước sẽ có chính sách hỗ trợ tiền đóng phù hợp đối với người thuộc nhóm thu nhập thấp nhằm khuyến khích họ chủ động tích lũy cho tương lai. Điều này đồng bộ với tinh thần cải cách an sinh xã hội theo chính sách hiện hành.

Xác định trách nhiệm đóng góp của các hãng xe công nghệ và doanh nghiệp nền tảng

Một trong những điểm mới thu hút dư luận tại Quyết định 1960/QĐ-TTg là yêu cầu nghiên cứu làm rõ trách nhiệm đóng góp an sinh của ba bên: Nhà nước, người lao động và doanh nghiệp cung cấp nền tảng số (chẳng hạn như các ứng dụng gọi xe, taxi công nghệ, giao hàng).

Thực tế hiện nay, phần lớn tài xế công nghệ hoạt động dưới dạng 'đối tác' kinh doanh chứ không có hợp đồng lao động chính thức, khiến họ không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Việc xác định trách nhiệm chia sẻ chi phí an sinh của các đơn vị sở hữu nền tảng sẽ giúp đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người lao động, đồng thời kiến tạo môi trường cạnh tranh công bằng giữa các loại hình dịch vụ.

Theo lộ trình, Bộ Nội vụ sẽ trình Báo cáo đề xuất chính sách trình Chính phủ trong tháng 6/2027 để làm cơ sở thể chế hóa thành văn bản pháp luật.

Mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm y tế và hỗ trợ sinh kế bền vững

Song song với BHXH, Bộ Y tế cũng được giao nhiệm vụ nghiên cứu mở rộng diện bao phủ bảo hiểm y tế cho các nhóm lao động không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, người cao tuổi, người khuyết tật và người mắc bệnh hiểm nghèo. Báo cáo đề xuất chính sách này dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2027.

Bên cạnh các chế độ bảo hiểm, Kế hoạch ban hành kèm theo Quyết định 1960/QĐ-TTg còn chú trọng giải pháp trợ giúp người trong độ tuổi lao động thông qua:

1. Gắn đào tạo kỹ năng nghề với tư vấn, giới thiệu việc làm và tín dụng ưu đãi.
2. Đánh giá hiệu quả đào tạo bằng tỷ lệ có việc làm thực tế thay vì số lượng học viên tham dự.
3. Thí điểm các mô hình sinh kế hộ gia đình cho nhóm yếu thế, người khuyết tật kết hợp nguồn vốn ưu đãi.

Khái niệm lao động phi chính thức được Tổng cục Thống kê xác định là những người làm công việc bấp bênh, thu nhập thấp, thiếu hợp đồng lao động và không được chi trả BHXH cũng như chế độ phúc lợi xã hội. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp tại Quyết định 1960/QĐ-TTg hứa hẹn sẽ mang lại tấm lưới an sinh vững chắc, giúp lực lượng lao động này yên tâm cống hiến và ổn định cuộc sống.