Nhằm cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 45/2018/TT-NHNN. Đây là văn bản quan trọng hướng dẫn các tổ chức tín dụng thực hiện cho vay đối với các khoản vay có bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng theo quy định tại Nghị định 34/2018/NĐ-CP.

Cơ chế thỏa thuận lãi suất linh hoạt cho doanh nghiệp

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Thông tư 45/2018/TT-NHNN chính là quyền tự thỏa thuận về mức lãi suất giữa bên cho vay (các tổ chức tín dụng) và bên vay (doanh nghiệp nhỏ và vừa). Cụ thể, đối với các khoản vay được Quỹ bảo lãnh tín dụng bảo lãnh, hai bên có quyền bàn bạc và thống nhất mức lãi suất phù hợp với năng lực tài chính và phương án kinh doanh.

Tuy nhiên, quyền tự thỏa thuận này không phải là vô hạn. Để đảm bảo tính ổn định của thị trường tài chính, pháp luật quy định mức lãi suất thỏa thuận phải đáp ứng hai điều kiện cốt lõi:

• Thứ nhất: Không được cao hơn mức lãi suất cho vay cùng kỳ hạn, cùng ngành hoặc lĩnh vực của chính tổ chức tín dụng đó tại thời điểm ký kết.
• Thứ hai: Phải phù hợp với các quy định chung về trần lãi suất hoặc các quy định điều hành của Ngân hàng Nhà nước trong từng thời kỳ.

Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa giảm bớt áp lực chi phí vốn, đồng thời tạo điều kiện cho các ngân hàng chủ động hơn trong việc thẩm định và giải ngân cho các đối tượng có sự bảo lãnh từ bên thứ ba.

Trách nhiệm báo cáo và giám sát chặt chẽ

Bên cạnh việc nới lỏng cơ chế lãi suất, Thông tư 45/2018/TT-NHNN cũng siết chặt công tác quản lý và báo cáo để tránh các rủi ro phát sinh. Các tổ chức tín dụng khi thực hiện cho vay có bảo lãnh phải tuân thủ chế độ báo cáo định kỳ nghiêm ngặt.

Cụ thể, định kỳ hàng tháng, chậm nhất là vào ngày 10 của tháng tiếp theo, bên cho vay có trách nhiệm gửi báo cáo chi tiết về tình hình cho vay đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa có bảo lãnh của Quỹ bảo lãnh tín dụng cho Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố nơi doanh nghiệp đóng trụ sở.

Việc báo cáo này giúp cơ quan quản lý nắm bắt kịp thời dòng vốn hỗ trợ, đánh giá hiệu quả của mô hình bảo lãnh tín dụng và có những điều chỉnh chính sách cần thiết trong tương lai.

Hiệu lực thi hành

Theo quy định tại Điều khoản thi hành, Thông tư 45/2018/TT-NHNN được ban hành vào ngày 28/12/2018 và chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 12/02/2019. Các hợp đồng tín dụng được ký kết từ thời điểm này trở đi sẽ áp dụng các quy định mới về lãi suất và bảo lãnh nêu trên.

Sự ra đời của Thông tư này không chỉ là bước đệm quan trọng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong năm 2019 mà còn thể hiện nỗ lực của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường kinh doanh, khơi thông nguồn lực tài chính cho nền kinh tế.