Việc vận chuyển các loại hàng hóa có đặc tính nguy hiểm luôn tiềm ẩn những rủi ro lớn đối với an toàn giao thông và môi trường. Để thắt chặt quản lý đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, Chính phủ đã ban hành Nghị định 161/2024/NĐ-CP quy định Danh mục hàng hóa nguy hiểm, vận chuyển hàng hóa nguy hiểm. Quy định này chính thức áp dụng từ ngày 01/01/2025, mang đến những thay đổi quan trọng trong quy trình cấp phép mà mọi đơn vị vận tải đều phải lưu tâm.

Hồ sơ đề nghị cấp phép: Phân loại kỹ lưỡng theo từng nhóm hàng

Không còn áp dụng một bộ hồ sơ chung chung, theo quy định tại Điều 15 Nghị định 161/2024/NĐ-CP, hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép vận chuyển hàng hóa nguy hiểm được thiết kế riêng biệt cho từng nhóm đối tượng cụ thể như: Hàng hóa loại 5, 8; nhóm loại 1, 2, 3, 4, 9 và đặc biệt là nhóm hóa chất bảo vệ thực vật.

Về cơ bản, một bộ hồ sơ chuẩn chỉnh sẽ bao gồm các thành phần cốt lõi sau:

• Giấy đề nghị cấp phép: Theo mẫu quy định tại Phụ lục IV của Nghị định.
• Danh sách phương tiện: Bản sao hoặc bản chính bảng kê phương tiện tham gia vận chuyển, đảm bảo tất cả đều còn thời hạn kiểm định an toàn kỹ thuật.
• Nhân sự vận hành: Danh sách lái xe và người áp tải (nếu bắt buộc) kèm theo Giấy chứng nhận hoàn thành chương trình tập huấn an toàn hàng hóa nguy hiểm.
• Phương án tổ chức: Bản sao phương án tổ chức vận chuyển chi tiết theo mẫu tại Phụ lục V.

Riêng đối với mặt hàng là hóa chất bảo vệ thực vật, doanh nghiệp cần bổ sung thêm hợp đồng cung ứng hoặc hóa đơn tài chính liên quan đến việc xuất, nhập hàng hóa để chứng minh tính hợp pháp của lô hàng.

Quy trình thực hiện: Thẩm quyền thuộc về ai?

Một trong những điểm doanh nghiệp thường lúng túng là xác định cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Điều 14 Nghị định 161/2024/NĐ-CP đã phân định rất rõ ràng:

• Bộ Công an: Chịu trách nhiệm cấp phép cho các loại hàng hóa nguy hiểm loại 1, 2, 3, 4 và 9.
• Bộ Công Thương: Thẩm quyền đối với hàng hóa loại 5 và loại 8.
• UBND cấp tỉnh: Giải quyết các thủ tục liên quan đến hóa chất bảo vệ thực vật.

Trình tự thực hiện được tối ưu hóa qua 3 bước tại Điều 16 Nghị định 161/2024/NĐ-CP:

Bước 1: Nộp hồ sơ. Doanh nghiệp có thể linh hoạt lựa chọn nộp trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc thực hiện trực tuyến trên Cổng dịch vụ công.

Bước 2: Tiếp nhận và xử lý. Cơ quan chức năng có trách nhiệm kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ. Nếu nộp trực tuyến hoặc qua bưu điện, trong vòng 01 ngày làm việc, cơ quan phải có phản hồi về tính hợp lệ của hồ sơ.

Bước 3: Trả kết quả. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền sẽ cấp Giấy phép vận chuyển. Trường hợp từ chối, phải có văn bản trả lời và nêu rõ lý do cụ thể.

Thủ tục cấp lại khi bị mất hoặc hỏng giấy phép

Trong quá trình hoạt động, nếu không may làm mất hoặc làm hỏng giấy phép, doanh nghiệp không cần quá lo lắng vì thủ tục cấp lại đã được đơn giản hóa tối đa. Theo khoản 5 Điều 15 Nghị định 161/2024/NĐ-CP, hồ sơ lúc này chỉ cần duy nhất Giấy đề nghị cấp lại theo mẫu.

Thời gian giải quyết cho việc cấp lại cũng rút ngắn xuống chỉ còn 02 ngày làm việc. Một lưu ý quan trọng là thời hạn của giấy phép cấp lại sẽ trùng với thời hạn còn lại của giấy phép cũ đã bị mất hoặc hỏng.

Việc nắm vững các quy định mới tại Nghị định 161/2024/NĐ-CP không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng pháp luật mà còn đảm bảo hoạt động kinh doanh vận tải được thông suốt, an toàn trong bối cảnh các quy định về trật tự an toàn giao thông ngày càng được siết chặt.