Bước ngoặt trong hiện đại hóa công tác hộ tịch từ năm 2020

Ngày 28/7/2020, Chính phủ đã ban hành Nghị định 87/2020/NĐ-CP quy định về Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và đăng ký hộ tịch trực tuyến. Đây được xem là một bước tiến lớn trong việc cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia.

Người dân có thể dễ dàng thực hiện các thủ tục hộ tịch trực tuyến từ ngày 15/9/2020 (ảnh minh họa)

Theo quy định tại Điều 12 Nghị định 87/2020/NĐ-CP, khi thực hiện đăng ký hộ tịch trực tuyến, người dân không còn bắt buộc phải đến tận trụ sở cơ quan nhà nước để chờ đợi lấy kết quả như trước đây. Thay vào đó, pháp luật đã mở ra nhiều phương thức linh hoạt hơn.

4 phương thức nhận kết quả đăng ký hộ tịch trực tuyến

Cụ thể, tại khoản 4 Điều 12 Nghị định 87/2020/NĐ-CP, người có yêu cầu đăng ký hộ tịch được lựa chọn nhận kết quả theo một trong các phương thức sau:

• Nhận bản điện tử giấy tờ hộ tịch: Kết quả được gửi qua thư điện tử (email) hoặc Kho quản lý dữ liệu điện tử của tổ chức, cá nhân đó.
• Nhận qua thiết bị số: Bản điện tử giấy tờ hộ tịch được gửi vào thiết bị số thông qua phương pháp truyền số liệu phù hợp, đảm bảo an toàn và bảo mật thông tin.
• Nhận qua hệ thống bưu chính: Người dân có thể đăng ký nhận kết quả giấy tờ bản cứng tại nhà thông qua dịch vụ bưu chính chuyển phát có bảo đảm (có trả phí).
• Nhận trực tiếp: Người dân vẫn có thể chọn nhận kết quả là giấy tờ hộ tịch tại cơ quan đăng ký hộ tịch như phương thức truyền thống.

Dịch vụ bưu chính công ích hỗ trợ chuyển phát kết quả hộ tịch tận tay người dân (ảnh minh họa)

Những trường hợp bắt buộc phải có mặt trực tiếp

Mặc dù Nghị định khuyến khích việc giao dịch trực tuyến, tuy nhiên đối với một số thủ tục mang tính chất nhân thân đặc biệt quan trọng, pháp luật vẫn yêu cầu sự có mặt trực tiếp của các bên liên quan.

Căn cứ khoản 5 Điều 12 Nghị định 87/2020/NĐ-CP, các việc hộ tịch sau đây người yêu cầu phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch để ký vào Sổ hộ tịch và nhận kết quả:

"Khai sinh; kết hôn; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi, cải chính hộ tịch, xác định lại dân tộc, bổ sung thông tin hộ tịch; khai tử."

Trong các trường hợp này, phương thức nhận kết quả duy nhất là nhận trực tiếp tại cơ quan đăng ký hộ tịch. Khi đến nhận, người dân cần mang theo các giấy tờ, tài liệu gốc để đối chiếu theo quy định của Luật Hộ tịch 2014.

Lưu ý về việc nộp và xuất trình giấy tờ

Một điểm mới đáng chú ý khác là nếu người dân đã có bản sao điện tử giấy tờ hoặc thông tin đã có sẵn trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, họ sẽ không phải nộp hoặc xuất trình bản sao giấy tờ đó khi thực hiện các thủ tục hành chính. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng về hồ sơ giấy tờ cho người dân.

Đối với các việc hộ tịch không yêu cầu có mặt trực tiếp (như xác nhận thông tin hộ tịch, ghi vào Sổ hộ tịch việc khai sinh, kết hôn... đã giải quyết tại nước ngoài), người dân hoàn toàn có thể chọn 1 trong 4 phương thức nhận kết quả nêu trên, nhưng vẫn phải hoàn thành việc nộp, xuất trình tài liệu theo quy định trước khi nhận kết quả cuối cùng.

Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2020, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc xây dựng Chính phủ điện tử tại Việt Nam.