Chế độ tử tuất là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, nhằm bù đắp phần thu nhập bị mất đi khi người lao động qua đời, giúp thân nhân của họ ổn định cuộc sống. Trong đó, trợ cấp tuất một lần là hình thức chi trả phổ biến đối với nhiều trường hợp. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ mình có thuộc đối tượng được hưởng hay không và mức tiền nhận được là bao nhiêu.

Chế độ tử tuất - Điểm tựa cho thân nhân người lao động

Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014, khi người lao động đang đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) hoặc đang hưởng lương hưu qua đời, thân nhân của họ sẽ được hưởng các chế độ như trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất hàng tháng hoặc trợ cấp tuất một lần. Việc xác định hình thức hưởng tùy thuộc vào thời gian đóng BHXH và hoàn cảnh cụ thể của gia đình người lao động.

Những ai đủ điều kiện nhận trợ cấp tuất một lần?

Căn cứ theo quy định tại Điều 69 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, các trường hợp thân nhân được hưởng trợ cấp tuất một lần bao gồm:

• Trường hợp 1: Người lao động chết không thuộc các đối tượng hưởng trợ cấp tuất hàng tháng (ví dụ: chưa đủ thời gian đóng BHXH bắt buộc 15 năm hoặc chưa đủ điều kiện về thân nhân).
• Trường hợp 2: Người lao động chết thuộc diện hưởng tuất hàng tháng nhưng lại không có thân nhân đủ điều kiện hưởng trợ cấp hàng tháng theo quy định.
• Trường hợp 3: Thân nhân thuộc diện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng nhưng có nguyện vọng hưởng trợ cấp tuất một lần. Lưu ý: Quy định này không áp dụng đối với con dưới 06 tuổi, con hoặc vợ/chồng bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
• Trường hợp 4: Nếu người lao động không có thân nhân (con đẻ, con nuôi, vợ/chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi...) thì trợ cấp tuất một lần sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về thừa kế.

Công thức tính trợ cấp tuất một lần chính xác nhất

Mức hưởng trợ cấp tuất một lần được tính toán dựa trên thời gian đóng BHXH và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Cụ thể, Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định như sau:

1. Đối với người lao động đang đóng hoặc bảo lưu thời gian đóng BHXH

Mức trợ cấp được tính theo số năm đã đóng BHXH, cứ mỗi năm được tính bằng:

• 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014.
• 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi.

Lưu ý: Mức trợ cấp tuất một lần thấp nhất bằng 03 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

"Mức trợ cấp tuất một lần đối với thân nhân của người lao động đang đóng bảo hiểm xã hội hoặc người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội..."

2. Đối với người đang hưởng lương hưu qua đời

Trong trường hợp này, mức trợ cấp tuất một lần được tính dựa trên thời gian đã hưởng lương hưu. Công thức cụ thể:

Mức hưởng = 48 x Lương hưu - 0,5 x (Số tháng đã hưởng lương hưu - 2) x Lương hưu

Nếu người lao động chết trong 02 tháng đầu hưởng lương hưu thì mức trợ cấp bằng 48 tháng lương hưu đang hưởng. Mức thấp nhất trong mọi trường hợp không dưới 03 tháng lương hưu đang hưởng.

Lời khuyên pháp lý

Tại thời điểm tháng 09/2018, các quy định về tử tuất đã khá hoàn thiện. Thân nhân người lao động cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ bao gồm: Sổ bảo hiểm xã hội, bản sao giấy chứng tử, tờ khai của thân nhân (Mẫu 09-HSB) để nộp cho cơ quan BHXH quận/huyện nơi cư trú. Việc nắm rõ cách tính sẽ giúp gia đình tự kiểm tra và đảm bảo quyền lợi tối đa mà người lao động đã tích lũy trong suốt quá trình làm việc.