Trong thực tế, không ít trường hợp cha mẹ muốn tặng xe cho con cái nhân dịp sinh nhật hoặc để thuận tiện cho việc đi lại, học tập. Câu hỏi đặt ra là: Người chưa đủ 18 tuổi có được đứng tên trên Giấy chứng nhận đăng ký xe (cà vẹt xe) hay không? Để trả lời vấn đề này, chúng ta cần xem xét sự giao thoa giữa pháp luật về giao thông đường bộ và pháp luật dân sự tại thời điểm năm 2020.

Pháp luật về giao thông không cấm người dưới 18 tuổi đứng tên xe

Theo quy định tại Điều 54 Luật Giao thông đường bộ 2008, xe cơ giới có nguồn gốc hợp pháp, bảo đảm các tiêu chuẩn chất lượng, an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường thì được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp đăng ký và biển số.

Đặc biệt, kể từ ngày 01/08/2020, Thông tư 58/2020/TT-BCA chính thức có hiệu lực, quy định về quy trình cấp, thu hồi đăng ký, biển số phương tiện giao thông cơ giới đường bộ. Tại Điều 7 và Điều 9 của Thông tư này, khi liệt kê các loại giấy tờ trong hồ sơ đăng ký xe và giấy tờ của chủ xe, tuyệt đối không có điều khoản nào giới hạn độ tuổi của người đứng tên trên giấy đăng ký xe.

Cụ thể, chủ xe là người Việt Nam chỉ cần xuất trình một trong các giấy tờ như Chứng minh nhân dân, Thẻ căn cước công dân hoặc Sổ hộ khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc, về mặt thủ tục hành chính, cơ quan Công an không từ chối đăng ký xe cho một cá nhân chỉ vì lý do người đó chưa đủ 18 tuổi.

Nút thắt nằm ở năng lực hành vi dân sự

Mặc dù luật giao thông không cấm, nhưng để có tên trên cà vẹt xe, cá nhân đó phải là chủ sở hữu hợp pháp của chiếc xe thông qua các giao dịch như mua bán, tặng cho hoặc thừa kế. Lúc này, quy định của Bộ luật Dân sự 2015 sẽ điều chỉnh trực tiếp.

Căn cứ Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015, khả năng tự mình thực hiện giao dịch của người chưa thành niên được quy định như sau:

"2. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện.

3. Người từ đủ sáu tuổi đến chưa đủ mười lăm tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch dân sự phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi.

4. Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi tự mình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, trừ giao dịch dân sự liên quan đến bất động sản, động sản phải đăng ký và giao dịch dân sự khác theo quy định của luật phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý."

Vì ô tô và xe máy là động sản phải đăng ký quyền sở hữu, nên người dưới 18 tuổi khi thực hiện giao dịch mua bán hoặc nhận tặng cho xe bắt buộc phải có sự đồng ý và giám hộ của người đại diện theo pháp luật (thường là cha, mẹ).

Độ tuổi nào được đứng tên xe máy, ô tô?

Từ sự kết hợp các quy định nêu trên, chúng ta có thể rút ra kết luận chi tiết cho từng độ tuổi như sau:

• Trẻ em dưới 6 tuổi: Vẫn có thể đứng tên trên giấy đăng ký xe (thường qua thừa kế hoặc tặng cho), nhưng mọi thủ tục phải do người đại diện theo pháp luật thực hiện thay hoàn toàn.
• Người từ đủ 6 tuổi đến dưới 15 tuổi: Được đứng tên trên giấy đăng ký xe nếu được người đại diện theo pháp luật đồng ý hoặc thực hiện thay.
• Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi: Hoàn toàn có quyền đứng tên trên cà vẹt xe. Tuy nhiên, khi ký kết hợp đồng mua bán hoặc làm thủ tục đăng ký tại cơ quan Công an, cần có sự xác nhận đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.
• Người từ đủ 18 tuổi trở lên: Có toàn quyền tự mình thực hiện mọi giao dịch và đứng tên đăng ký xe mà không cần bất kỳ sự đồng ý của bên thứ ba nào.

Lưu ý quan trọng về quyền điều khiển phương tiện

Cần phân biệt rõ giữa quyền sở hữu (đứng tên xe) và quyền điều khiển phương tiện. Dù bạn có thể đứng tên chính chủ chiếc xe 150cc khi mới 16 tuổi, nhưng theo Điều 60 Luật Giao thông đường bộ 2008, bạn chỉ được phép lái xe dưới 50cc. Nếu điều khiển xe trên 50cc hoặc ô tô khi chưa đủ tuổi và chưa có Giấy phép lái xe phù hợp, bạn sẽ bị xử phạt nặng theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP.

Tóm lại, pháp luật Việt Nam năm 2020 không giới hạn độ tuổi tối thiểu để một cá nhân đứng tên trên giấy đăng ký xe. Tuy nhiên, với người chưa thành niên, vai trò của người đại diện theo pháp luật là bắt buộc để đảm bảo tính hợp pháp của các giao dịch dân sự liên quan đến tài sản này.

Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào về thủ tục đăng ký xe hoặc các vấn đề pháp lý liên quan, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn chuyên sâu.