Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc sử dụng lao động là người nước ngoài tại các doanh nghiệp Việt Nam ngày càng trở nên phổ biến. Một trong những vấn đề được cả người sử dụng lao động và người lao động quan tâm hàng đầu chính là hình thức trả lương. Liệu doanh nghiệp có được phép trả lương bằng ngoại tệ cho lao động nước ngoài? Việc đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) và tính thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) trong trường hợp này sẽ được thực hiện như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp lý liên quan tính đến thời điểm tháng 10/2021.

Người lao động nước ngoài có thể nhận lương bằng ngoại tệ theo thỏa thuận hợp pháp (ảnh minh họa)

1. Doanh nghiệp có được trả lương bằng ngoại tệ cho người nước ngoài?

Theo nguyên tắc chung về quản lý ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, mọi giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo... không được thực hiện bằng ngoại hối, trừ các trường hợp được phép theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Quy định này được nêu rõ tại Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối 2005 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Pháp lệnh sửa đổi Pháp lệnh ngoại hối năm 2013).

Tuy nhiên, đối với đối tượng là người lao động nước ngoài, pháp luật đã có những quy định mang tính đặc thù để tạo điều kiện thuận lợi. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 95 Bộ luật Lao động 2019 quy định:

"2. Tiền lương ghi trong hợp đồng lao động và tiền lương trả cho người lao động bằng tiền Đồng Việt Nam, trường hợp người lao động là người nước ngoài tại Việt Nam thì có thể bằng ngoại tệ."

Đồng thời, hướng dẫn chi tiết về vấn đề này, khoản 14 Điều 4 Thông tư 32/2013/TT-NHNN cũng xác nhận người cư trú, người không cư trú là tổ chức được thỏa thuận và trả lương, thưởng, phụ cấp trong hợp đồng lao động bằng ngoại tệ chuyển khoản hoặc tiền mặt cho người nước ngoài làm việc cho tổ chức đó.

Như vậy: Doanh nghiệp hoàn toàn có quyền thỏa thuận và trả lương bằng ngoại tệ (như USD, EUR, JPY...) cho lao động nước ngoài. Hình thức trả lương (tiền mặt hoặc chuyển khoản) phải được ghi rõ trong hợp đồng lao động.

Việc thỏa thuận lương bằng ngoại tệ cần được ghi rõ trong hợp đồng lao động (ảnh minh họa)

2. Cách tính đóng Bảo hiểm xã hội khi lương ghi bằng ngoại tệ

Mặc dù lương có thể trả bằng ngoại tệ, nhưng khi thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, doanh nghiệp phải quy đổi số tiền này ra Đồng Việt Nam (VND). Quy trình quy đổi này được thực hiện theo quy định tại Điều 26 Nghị định 115/2015/NĐ-CP.

Cụ thể, tiền lương tháng đóng BHXH được tính bằng VND trên cơ sở tiền lương bằng ngoại tệ được chuyển đổi theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại hai thời điểm cố định trong năm:

• Ngày 02/01: Áp dụng cho 06 tháng đầu năm.
• Ngày 01/07: Áp dụng cho 06 tháng cuối năm.

Trong trường hợp các ngày nêu trên trùng vào ngày nghỉ mà Ngân hàng Nhà nước chưa công bố tỷ giá, doanh nghiệp sẽ lấy tỷ giá của ngày tiếp theo liền kề để làm căn cứ quy đổi. Mọi thông tin về tiền lương đóng BHXH ghi trong sổ BHXH của người lao động cũng phải được thể hiện bằng VND sau khi đã quy đổi theo tỷ giá này.

3. Quy đổi ngoại tệ khi tính thuế Thu nhập cá nhân (TNCN)

Khác với cách tính BHXH có tỷ giá cố định theo kỳ 6 tháng, việc tính thuế TNCN yêu cầu sự chính xác tại thời điểm phát sinh thu nhập. Theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Thông tư 111/2013/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC), thu nhập chịu thuế nhận được bằng ngoại tệ phải quy đổi ra VND theo tỷ giá giao dịch thực tế.

Các nguyên tắc xác định tỷ giá quy đổi thuế TNCN:

• Nếu người lao động có mở tài khoản tại Việt Nam: Sử dụng tỷ giá mua vào của ngân hàng nơi mở tài khoản tại thời điểm phát sinh thu nhập.
• Nếu không mở tài khoản tại Việt Nam: Sử dụng tỷ giá mua vào của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) tại thời điểm phát sinh thu nhập.
• Đối với các loại ngoại tệ không có tỷ giá hối đoái trực tiếp với VND: Phải quy đổi thông qua một loại ngoại tệ trung gian có tỷ giá hối đoái với VND.

Việc tuân thủ đúng các quy định về tỷ giá không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro về truy thu thuế, phạt vi phạm hành chính mà còn đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người lao động nước ngoài khi làm việc tại Việt Nam.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp quý độc giả và doanh nghiệp nắm rõ các quy định về trả lương bằng ngoại tệ cho lao động nước ngoài. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến pháp luật lao động và thuế, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chi tiết.