Bộ Tài chính vừa chính thức ban hành Thông tư số 101/2026/TT-BTC quy định về việc tổ chức bồi dưỡng và cấp Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng. Đây được xem là một bước cải cách hành chính mạnh mẽ, mang lại tin vui lớn cho cộng đồng người làm công tác tài chính, kế toán trên cả nước khi thời lượng khóa học bồi dưỡng kế toán trưởng được cắt giảm vô cùng đáng kể kể từ ngày 01/01/2027.

Cắt giảm mạnh thời lượng học: Doanh nghiệp giảm tới 108 giờ

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Thông tư số 101/2026/TT-BTC chính là việc điều chỉnh giảm mạnh tổng thời lượng của khóa học bồi dưỡng kế toán trưởng so với quy định cũ tại Thông tư 199/2011/TT-BTC. Cụ thể, chương trình bồi dưỡng được thiết kế riêng biệt cho hai nhóm đối tượng với thời lượng tối thiểu như sau:

• Đối với đơn vị kế toán nhà nước: (bao gồm cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đơn vị sự nghiệp công lập và đơn vị lực lượng vũ trang): Tổng thời gian khóa học giảm xuống chỉ còn 152 giờ (đã bao gồm cả thời gian kiểm tra, đánh giá). So với mức 192 giờ trước đây, chương trình mới đã được tinh giản 40 giờ học.
• Đối với đơn vị kế toán doanh nghiệp: (bao gồm các doanh nghiệp và hợp tác xã): Tổng thời gian khóa học giảm mạnh từ 288 giờ xuống chỉ còn 180 giờ (đã bao gồm cả thời gian kiểm tra, đánh giá). Như vậy, học viên thuộc khối doanh nghiệp sẽ được giảm tới 108 giờ học - một con số cực kỳ ý nghĩa giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho người học.

Việc cắt giảm này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng về mặt thời gian cho các kế toán viên bận rộn mà còn giúp các cơ sở đào tạo tập trung vào những kiến thức cốt lõi, tránh sự trùng lặp, rườm rà không cần thiết.

Đổi mới nội dung: Cập nhật Luật Kế toán mới và bổ sung Chuyển đổi số

Không chỉ dừng lại ở việc rút ngắn thời gian, Bộ Tài chính còn tiến hành rà soát và thiết kế lại toàn bộ khung chương trình đào tạo nhằm đảm bảo tính thực tiễn và phù hợp với bối cảnh kinh tế số hiện nay.

Nếu như trước đây, chương trình bồi dưỡng theo quy định cũ chủ yếu xoay quanh các chuyên đề mang tính truyền thống thì chương trình mới đã được cập nhật toàn diện theo các quy định của Luật Kế toán 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành mới nhất.

Đặc biệt, một điểm cộng cực kỳ lớn của Thông tư số 101/2026/TT-BTC là việc chính thức đưa nội dung ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác kế toán vào chương trình giảng dạy bắt buộc. Đây là phần nội dung hoàn toàn khuyết thiếu trong Thông tư cũ ban hành từ năm 2011 - thời điểm mà công nghệ số chưa bùng nổ mạnh mẽ như hiện nay. Việc bổ sung này sẽ giúp các kế toán trưởng tương lai nhanh chóng tiếp cận và làm chủ các công cụ công nghệ hiện đại, nâng cao năng lực quản trị tài chính cho đơn vị.

Tiêu chuẩn học viên và điều kiện miễn giảm thời gian công tác thực tế

Theo quy định mới, cá nhân muốn tham gia khóa học bồi dưỡng kế toán trưởng phải đáp ứng các tiêu chuẩn về trình độ chuyên môn và thời gian công tác thực tế như sau:

1. Về trình độ và thời gian công tác:
   • Tối thiểu 2 năm công tác thực tế về tài chính, kế toán, kiểm toán kể từ ngày ghi trên bằng tốt nghiệp đại học trở lên.
   • Tối thiểu 3 năm công tác thực tế kể từ ngày ghi trên bằng tốt nghiệp trung cấp hoặc cao đẳng chuyên ngành tài chính, kế toán, kiểm toán.
2. Các trường hợp đặc biệt được miễn điều kiện thời gian công tác:

   Nhằm tạo điều kiện tối đa cho những người đã có trình độ chuyên môn cao được khẳng định bằng các chứng chỉ nghề nghiệp uy tín, Thông tư số 101/2026/TT-BTC quy định các đối tượng sau không cần đáp ứng điều kiện về thời gian công tác thực tế nêu trên:

   • Người đã được cấp Chứng chỉ kiểm toán viên theo quy định của Luật Kiểm toán độc lập 2011.
   • Người đã được cấp Chứng chỉ kế toán viên theo quy định của Luật Kế toán 2015.
   • Người có Chứng chỉ chuyên gia kế toán hoặc Chứng chỉ kế toán do các tổ chức nước ngoài hoặc tổ chức nghề nghiệp nước ngoài cấp và được Bộ Tài chính Việt Nam thừa nhận.

Học viên khi đăng ký tham gia khóa học cần chuẩn bị các tài liệu chứng minh thời gian công tác thực tế thông qua văn bản xác nhận của cơ quan, tổ chức nơi mình đã hoặc đang công tác, hoặc các giấy tờ hợp pháp khác như sổ bảo hiểm xã hội, hợp đồng lao động, quyết định tuyển dụng.

Đa dạng hóa hình thức học tập và quy định chuyển tiếp

Để phù hợp với xu thế phát triển của giáo dục hiện đại, Thông tư số 101/2026/TT-BTC cho phép các khóa học bồi dưỡng kế toán trưởng được tổ chức linh hoạt dưới các hình thức: trực tiếp, trực tuyến (online) hoặc kết hợp giữa trực tiếp và trực tuyến. Tuy nhiên, các cơ sở đào tạo khi tổ chức dạy trực tuyến phải đảm bảo đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật và quy định pháp luật về giáo dục, đào tạo trực tuyến.

Thời gian học thực tế của một khóa học tối đa không quá 6 tháng và mỗi lớp học giới hạn quy mô không quá 100 học viên để đảm bảo chất lượng tương tác và giảng dạy tốt nhất.

Về quy định chuyển tiếp, Bộ Tài chính nêu rõ: Các Chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng đã được cấp và còn giá trị sử dụng trước ngày 01/01/2027 vẫn tiếp tục được sử dụng để bổ nhiệm kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán theo đúng quy định của pháp luật về kế toán hiện hành mà không bắt buộc phải học lại theo chương trình mới.

Tóm lại, những thay đổi mang tính đột phá tại Thông tư số 101/2026/TT-BTC không chỉ giúp chuẩn hóa đội ngũ kế toán trưởng chất lượng cao mà còn tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho người học về cả thời gian lẫn phương thức tiếp cận kiến thức trong kỷ nguyên số.