Chế độ cử tuyển là một chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước nhằm đào tạo cán bộ, công chức, viên chức cho các vùng dân tộc thiểu số, miền núi và vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Tuy nhiên, kể từ khi Nghị định 141/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, các tiêu chuẩn tuyển sinh đã có những thay đổi quan trọng mà người học cần đặc biệt lưu ý.

1. Đối tượng được hưởng chế độ cử tuyển

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 141/2020/NĐ-CP, đối tượng áp dụng chế độ cử tuyển bao gồm:

• Người dân tộc thiểu số rất ít người.
• Người dân tộc thiểu số ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn chưa có hoặc có rất ít đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức là người dân tộc thiểu số.

2. Tiêu chuẩn chung: Độ tuổi không quá 22

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc thắt chặt độ tuổi tuyển sinh. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 6 Nghị định 141/2020/NĐ-CP quy định các tiêu chuẩn chung như sau:

"a) Thường trú từ 05 năm liên tục trở lên tính đến năm tuyển sinh tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; có cha mẹ đẻ hoặc cha mẹ nuôi (hoặc có một trong hai bên là cha đẻ hoặc mẹ đẻ, cha nuôi hoặc mẹ nuôi), người trực tiếp nuôi dưỡng sống tại vùng này;

b) Đạt các tiêu chuẩn sơ tuyển đối với các ngành, nghề có yêu cầu sơ tuyển;

c) Không quá 22 tuổi tính đến năm tuyển sinh, có đủ sức khỏe theo quy định hiện hành."

So với quy định cũ tại Nghị định 134/2006/NĐ-CP (độ tuổi không quá 25), quy định mới đã giảm xuống còn 22 tuổi, đòi hỏi người học phải có kế hoạch học tập sớm và liên tục.

3. Tiêu chuẩn cụ thể cho từng trình độ đào tạo

Ngoài các tiêu chuẩn chung, tùy vào trình độ đào tạo mà người học phải đáp ứng các yêu cầu riêng biệt về học lực và hạnh kiểm:

Đối với trình độ Đại học

Căn cứ khoản 2 Điều 6 Nghị định 141/2020/NĐ-CP, người học phải:

• Tốt nghiệp THPT.
• Hạnh kiểm các năm học THPT đạt loại Tốt.
• Học lực năm cuối cấp đạt loại Khá trở lên.
• Học đủ 03 năm và tốt nghiệp THPT tại trường thuộc địa bàn tuyển sinh hoặc trường phổ thông dân tộc nội trú.

Đối với trình độ Cao đẳng

Theo khoản 3 Điều 6 Nghị định 141/2020/NĐ-CP, tiêu chuẩn bao gồm:

• Tốt nghiệp THPT.
• Hạnh kiểm các năm học THPT đạt loại Tốt.
• Học lực năm cuối cấp đạt loại Trung bình trở lên.

Đối với trình độ Trung cấp

Theo khoản 4 Điều 6 Nghị định 141/2020/NĐ-CP, người học chỉ cần tốt nghiệp THCS hoặc THPT, hạnh kiểm và học lực năm cuối cấp đạt loại Khá/Trung bình trở lên tùy trường hợp.

4. Các đối tượng được ưu tiên trong tuyển sinh cử tuyển

Pháp luật cũng dành sự ưu tiên cho các đối tượng chính sách. Theo khoản 5 Điều 6 Nghị định 141/2020/NĐ-CP, thứ tự ưu tiên được sắp xếp như sau:

1. Con liệt sỹ, thương binh, bệnh binh.
2. Học sinh tại các trường phổ thông dân tộc nội trú.
3. Người đã trúng tuyển vào các cơ sở giáo dục trong năm xét cử tuyển.
4. Người đoạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi từ cấp huyện trở lên.

Việc nắm vững các tiêu chuẩn này không chỉ giúp các em học sinh dân tộc thiểu số tự tin hơn trong việc nộp hồ sơ mà còn giúp các địa phương thực hiện công tác tuyển sinh đúng quy định, đảm bảo công bằng và hiệu quả trong đào tạo nguồn nhân lực cho vùng khó khăn.