Trong hoạt động xuất nhập khẩu, việc thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa hoặc chuyển tiêu thụ nội địa là tình huống thường gặp. Tuy nhiên, nếu không nắm vững các quy định tại Thông tư 39/2018/TT-BTC, doanh nghiệp rất dễ đối mặt với rủi ro bị ấn định thuế và xử phạt vi phạm hành chính.

Nguyên tắc "vàng" khi khai báo thay đổi mục đích sử dụng

Theo quy định tại Luật Hải quan 2014 và các văn bản hướng dẫn, việc thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa không đơn thuần là một thông báo, mà đòi hỏi doanh nghiệp phải thực hiện lại quy trình khai báo hải quan mới.

Chính sách thuế và quản lý hàng hóa

Một trong những điểm quan trọng nhất mà doanh nghiệp cần lưu ý là chính sách thuế. Cụ thể, đối với hàng hóa thuộc diện miễn thuế, không chịu thuế hoặc hàng tạm nhập - tái xuất, khi chuyển sang tiêu thụ nội địa, doanh nghiệp bắt buộc phải khai tờ khai hải quan mới.

Tại thời điểm này, chính sách quản lý và chính sách thuế sẽ được áp dụng theo quy định hiện hành tại ngày đăng ký tờ khai mới. Điều này có nghĩa là nếu thuế suất có sự thay đổi so với thời điểm nhập khẩu ban đầu, doanh nghiệp phải nộp thuế theo mức mới nhất.

Thời điểm và điều kiện thực hiện

Doanh nghiệp chỉ được phép thay đổi mục đích sử dụng hoặc chuyển tiêu thụ nội địa sau khi đã hoàn tất mọi thủ tục hải quan đối với tờ khai mới. Đặc biệt, đối với những mặt hàng yêu cầu giấy phép xuất nhập khẩu, việc thay đổi này phải nhận được sự đồng ý bằng văn bản từ cơ quan cấp phép.

"Trường hợp doanh nghiệp thay đổi mục đích sử dụng, chuyển tiêu thụ nội địa nhưng không tự giác kê khai, nộp thuế với cơ quan hải quan, nếu cơ quan hải quan hoặc cơ quan chức năng khác kiểm tra, phát hiện thì sẽ bị ấn định số tiền thuế phải nộp theo tờ khai hải quan hàng hóa nhập khẩu ban đầu, nộp tiền chậm nộp và bị xử lý theo quy định hiện hành."

Hướng dẫn chi tiết cách khai báo hải quan

Để quá trình khai báo diễn ra suôn sẻ, doanh nghiệp cần tuân thủ các bước kỹ thuật trên hệ thống hải quan điện tử.

Xác định đối tượng và cách ghi chú

Khi đăng ký tờ khai mới, doanh nghiệp cần ghi rõ số tờ khai hải quan ban đầu và hình thức thay đổi (ví dụ: "Thay đổi mục đích sử dụng" hoặc "Chuyển tiêu thụ nội địa") vào ô "Phần ghi chú" của tờ khai điện tử.

Tuy nhiên, có một số trường hợp ngoại lệ không yêu cầu cung cấp số tờ khai ban đầu, chẳng hạn như hàng hóa đã quá thời hạn lưu giữ hồ sơ hải quan (05 năm) hoặc các công cụ, dụng cụ chưa phân bổ hết giá trị nhưng doanh nghiệp không quản lý theo số tờ khai.

Hồ sơ doanh nghiệp cần chuẩn bị

Bộ hồ sơ đính kèm thường bao gồm:

• Văn bản cho phép của cơ quan có thẩm quyền (nếu hàng hóa thuộc diện phải xin phép).
• Giấy chứng nhận kiểm tra chuyên ngành (nếu chưa thực hiện tại thời điểm nhập khẩu ban đầu).
• Văn bản thỏa thuận với đối tác nước ngoài hoặc hóa đơn thương mại trong trường hợp chuyển nhượng quyền sở hữu.

Việc nắm vững các quy định tại Thông tư 38/2015/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung) không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa quy trình vận hành, tránh những thiệt hại tài chính không đáng có do sai sót trong thủ tục hải quan.