Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 luôn là cuộc đua đầy kịch tính và áp lực đối với các sĩ tử và phụ huynh. Để đảm bảo quyền lợi tối đa, việc nắm vững các quy định về điểm ưu tiên, điểm khuyến khích và diện tuyển thẳng là vô cùng quan trọng. Đặc biệt, từ năm học 2025-2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành quy chế mới với nhiều điều chỉnh có lợi cho thí sinh.

Học sinh thảo luận sôi nổi sau giờ thi lớp 10 (ảnh minh họa)

1. Chế độ cộng điểm ưu tiên: Mức cộng cao nhất lên đến 2,0 điểm

Theo quy định tại Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT, điểm ưu tiên được chia thành 3 nhóm đối tượng với mức cộng cụ thể như sau:

• Nhóm 1 (Cộng 2,0 điểm): Dành cho con liệt sĩ; con thương binh, bệnh binh mất sức lao động từ 81% trở lên; con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học; con của người hoạt động cách mạng trước năm 1945.
• Nhóm 2 (Cộng 1,5 điểm): Dành cho con của Anh hùng lực lượng vũ trang, Anh hùng lao động, Bà mẹ Việt Nam anh hùng; con thương binh, bệnh binh mất sức lao động dưới 81%.
• Nhóm 3 (Cộng 1,0 điểm): Dành cho người dân tộc thiểu số hoặc người có cha/mẹ là người dân tộc thiểu số; học sinh đang sinh sống và học tập tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

So với quy định cũ tại Thông tư 11/2014/TT-BGDĐT, mức cộng điểm ưu tiên đã được điều chỉnh tăng lên, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các đối tượng chính sách trong quá trình xét tuyển.

2. Điểm khuyến khích cho học sinh đạt giải cấp tỉnh

Một điểm mới đáng chú ý tại khoản 3 Điều 14 Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT là việc bổ sung điểm khuyến khích cho học sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức. Mức cộng cụ thể:

• Giải Nhất: Cộng 1,5 điểm.
• Giải Nhì: Cộng 1,0 điểm.
• Giải Ba: Cộng 0,5 điểm.

Thành tích học tập xuất sắc giúp thí sinh có thêm lợi thế khi thi vào lớp 10 (ảnh minh họa)

3. Đối tượng được tuyển thẳng vào lớp 10

Pháp luật hiện hành quy định các trường hợp được tuyển thẳng vào trung học phổ thông bao gồm:

"a) Học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú cấp trung học cơ sở;
b) Học sinh là người dân tộc thiểu số rất ít người;
c) Học sinh là người khuyết tật;
d) Học sinh trung học cơ sở đạt giải cấp quốc gia... về văn hóa, văn nghệ, thể thao; cuộc thi nghiên cứu khoa học, kĩ thuật."

Lưu ý rằng, các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS, TOEFL hiện nay không được dùng để tuyển thẳng hoặc cộng điểm ưu tiên theo quy định chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm đảm bảo tính công bằng giữa các vùng miền.

4. Cách tính điểm xét tuyển phổ biến

Mặc dù mỗi địa phương có thể có cách tính riêng, nhưng công thức phổ biến nhất hiện nay thường là:

Điểm xét tuyển = (Điểm Toán + Điểm Ngữ văn) x 2 + Điểm môn thứ 3 + Điểm ưu tiên/khuyến khích

Thí sinh cần theo dõi sát sao kế hoạch tuyển sinh của Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương mình, thường được công bố trước ngày 31/3 hằng năm để biết chính xác môn thi thứ ba và phương thức xét tuyển cụ thể.

Việc hiểu rõ các quy định về điểm ưu tiên không chỉ giúp thí sinh tự tin hơn mà còn là cơ sở để gia đình xây dựng chiến thuật chọn trường phù hợp với năng lực và lợi thế của con em mình.