Trong hoạt động kinh doanh quốc tế, việc thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa sau khi đã thông quan là tình huống thường gặp. Tuy nhiên, nếu không nắm vững các quy định tại Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC), doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng vi phạm pháp luật thuế và hải quan.

1. Nguyên tắc "vàng" khi khai báo thay đổi mục đích sử dụng

Việc chuyển tiêu thụ nội địa hoặc thay đổi mục đích sử dụng không đơn thuần là một thông báo, mà là một quy trình pháp lý bắt buộc phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt.

Chính sách thuế và quản lý hàng hóa

Đối với các loại hàng hóa đang được hưởng ưu đãi như hàng miễn thuế, hàng không chịu thuế, hoặc nguyên liệu nhập khẩu để gia công, sản xuất xuất khẩu, doanh nghiệp bắt buộc phải khai tờ khai hải quan mới khi thay đổi mục đích sử dụng ban đầu.

"Hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng hoặc chuyển tiêu thụ nội địa, người khai hải quan phải kê khai, nộp đủ tiền thuế, tiền phạt (nếu có) theo quy định."

Điểm mấu chốt cần lưu ý là chính sách quản lý và thuế sẽ được áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai mới, trừ khi doanh nghiệp đã thực hiện đầy đủ các chính sách này ngay từ khi đăng ký tờ khai ban đầu.

Thời điểm và điều kiện thực hiện

Doanh nghiệp chỉ được phép thực hiện việc thay đổi mục đích sử dụng sau khi đã hoàn tất mọi thủ tục hải quan trên tờ khai mới. Đặc biệt, đối với những mặt hàng thuộc diện phải có giấy phép, việc chuyển đổi chỉ được chấp nhận khi có sự đồng ý bằng văn bản từ cơ quan cấp phép có thẩm quyền.

2. Hướng dẫn chi tiết quy trình khai báo

Để quá trình khai báo diễn ra suôn sẻ, doanh nghiệp cần thực hiện đúng các bước kỹ thuật trên hệ thống hải quan điện tử.

Cách ghi chép trên tờ khai

Khi đăng ký tờ khai mới, tại ô "Phần ghi chú" (đối với tờ khai điện tử) hoặc "Ghi chép khác" (đối với tờ khai giấy), doanh nghiệp phải ghi rõ số tờ khai hải quan ban đầu và hình thức thay đổi (ví dụ: "Thay đổi mục đích sử dụng từ miễn thuế sang tiêu thụ nội địa").

Hồ sơ cần chuẩn bị

Một bộ hồ sơ đầy đủ thường bao gồm:

• Văn bản cho phép của cơ quan thẩm quyền (nếu hàng thuộc diện phải xin phép).
• Giấy chứng nhận kiểm tra chuyên ngành (nếu chưa thực hiện ở tờ khai ban đầu).
• Văn bản thỏa thuận với đối tác nước ngoài hoặc hóa đơn thương mại trong trường hợp chuyển nhượng quyền sở hữu.

3. Rủi ro khi không tự giác kê khai

Pháp luật quy định rất rõ về chế tài đối với các trường hợp "quên" hoặc cố tình không kê khai. Nếu cơ quan hải quan kiểm tra và phát hiện sai phạm, doanh nghiệp sẽ bị:

• Ấn định số thuế phải nộp theo tờ khai ban đầu.
• Phải nộp tiền chậm nộp tính từ ngày thông quan tờ khai ban đầu.
• Bị xử phạt vi phạm hành chính tùy theo mức độ vi phạm.

Do đó, việc chủ động rà soát và thực hiện đúng quy định tại Thông tư 38/2015/TT-BTC là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi và uy tín của doanh nghiệp trên thương trường.