Trong quan hệ lao động, không hiếm trường hợp vì những lý do khách quan hoặc chủ quan mà người lao động và người sử dụng lao động phải tạm dừng việc thực hiện các cam kết đã ký. Đây chính là tình trạng tạm hoãn hợp đồng lao động. Tuy nhiên, một câu hỏi lớn đặt ra là trong thời gian 'nghỉ tạm' này, người lao động có được hệ thống an sinh xã hội hỗ trợ thông qua trợ cấp thất nghiệp hay không?

Tạm hoãn hợp đồng lao động dưới góc nhìn pháp lý năm 2019

Tính đến thời điểm hiện tại (tháng 08/2019), Bộ luật Lao động 2012 vẫn là văn bản pháp lý cao nhất điều chỉnh các quan hệ lao động. Mặc dù luật không đưa ra một định nghĩa mang tính học thuật khắt khe, nhưng chúng ta có thể hiểu tạm hoãn hợp đồng lao động là việc tạm dừng thực hiện các quyền và nghĩa vụ của cả hai bên trong một khoảng thời gian nhất định.

Điểm mấu chốt của việc tạm hoãn là quan hệ lao động vẫn tồn tại, hợp đồng không bị chấm dứt. Sau khi hết thời gian tạm hoãn, người lao động thường sẽ trở lại làm việc bình thường. Theo quy định tại Điều 32 Bộ luật Lao động 2012 và được chi tiết hóa tại Điều 9 Nghị định 05/2015/NĐ-CP, các trường hợp tạm hoãn bao gồm:

• Người lao động thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc nghĩa vụ tham gia Dân quân tự vệ;
• Người lao động bị tạm giữ, tạm giam theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự;
• Người lao động phải chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc cơ sở giáo dục bắt buộc;
• Lao động nữ mang thai nếu tiếp tục làm việc sẽ có hại cho thai nhi (có chỉ định của bác sĩ);
• Người lao động được bổ nhiệm hoặc cử làm người đại diện phần vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp;
• Các trường hợp khác do hai bên tự nguyện thỏa thuận (ví dụ: nghỉ không lương đi học tập, giải quyết việc riêng kéo dài...).

Trợ cấp thất nghiệp: Chỉ dành cho người thực sự 'mất việc'

Để trả lời câu hỏi về quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp, chúng ta phải đối chiếu với Luật Việc làm 2013. Tại Điều 49 Luật Việc làm 2013, cơ quan lập pháp đã quy định rất rõ ràng về điều kiện hưởng trợ cấp.

"Điều 49. Điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp
Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 43 của Luật này đang đóng bảo hiểm thất nghiệp được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi có đủ các điều kiện sau đây:
1. Chấm dứt hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc..."

Như vậy, điều kiện tiên quyết và bắt buộc đầu tiên là người lao động phải chấm dứt hợp đồng lao động. Trong khi đó, như đã phân tích ở trên, bản chất của việc tạm hoãn hợp đồng là quan hệ lao động chưa chấm dứt. Người lao động vẫn nằm trong danh sách nhân sự của công ty, chỉ là tạm thời không làm việc và thường là không hưởng lương.

Do đó, về mặt pháp lý, người lao động đang trong thời gian tạm hoãn hợp đồng lao động KHÔNG ĐƯỢC HƯỞNG TRỢ CẤP THẤT NGHIỆP. Hệ thống bảo hiểm thất nghiệp được thiết kế để hỗ trợ những người thực sự mất việc làm và đang tích cực tìm kiếm công việc mới, chứ không phải hỗ trợ cho những khoảng nghỉ tạm thời mà vị trí công việc vẫn được bảo lưu.

Lời khuyên cho người lao động trong giai đoạn tạm hoãn

Dù không được hưởng trợ cấp thất nghiệp, người lao động cần lưu ý một số quyền lợi quan trọng khác trong giai đoạn này:

1. Quyền trở lại làm việc: Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết thời hạn tạm hoãn, người lao động phải có mặt tại nơi làm việc và người sử dụng lao động có trách nhiệm nhận người lao động trở lại làm việc trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
2. Bảo hiểm xã hội: Thông thường, trong thời gian tạm hoãn hợp đồng và không hưởng tiền lương, người lao động và người sử dụng lao động không phải đóng BHXH, BHYT, BHTN. Thời gian này sẽ không được tính để hưởng các chế độ bảo hiểm sau này.
3. Thỏa thuận riêng: Các bên có thể thỏa thuận về việc hỗ trợ một phần tài chính trong thời gian tạm hoãn nếu lý do xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp hoặc sự tự nguyện hỗ trợ từ chủ sử dụng lao động.

Việc nắm vững các quy định tại Bộ luật Lao động 2012 và Luật Việc làm 2013 sẽ giúp người lao động chủ động hơn trong việc sắp xếp kế hoạch tài chính cá nhân khi bước vào giai đoạn tạm hoãn hợp đồng.