Sau khi ly hôn, việc ổn định cuộc sống mới thường bắt đầu từ những thủ tục hành chính tưởng chừng đơn giản nhưng lại khá phức tạp như tách hộ khẩu. Đặc biệt, trước đây, nhiều người gặp khó khăn khi chủ hộ cũ không hợp tác. Tuy nhiên, kể từ ngày 01/7/2021, khi Luật Cư trú 2020 chính thức có hiệu lực, quy trình này đã được đơn giản hóa đáng kể, mang lại sự thuận tiện tối đa cho người dân.

Điều kiện tách hộ sau ly hôn: Không còn phụ thuộc vào ý chí của chủ hộ

Một trong những điểm mới đột phá nhất của Luật Cư trú 2020 chính là việc cho phép thành viên hộ gia đình tách hộ mà không cần sự đồng ý của chủ hộ trong một số trường hợp nhất định, bao gồm cả sau khi ly hôn.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 1 Điều 25 Luật Cư trú 2020, trường hợp vợ, chồng sau ly hôn có cùng một chỗ ở hợp pháp được tách hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau:

"1. Thành viên hộ gia đình được tách hộ để đăng ký thường trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp khi đáp ứng các điều kiện sau đây: a) Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; trường hợp có nhiều thành viên cùng đăng ký tách hộ để lập thành một hộ gia đình mới thì trong số các thành viên đó có ít nhất một người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; b) Được chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý, trừ trường hợp thành viên hộ gia đình đăng ký tách hộ là vợ, chồng đã ly hôn mà vẫn được ở cùng chỗ ở hợp pháp đó; c) Nơi thường trú của hộ gia đình không thuộc trường hợp bị cấm đăng ký thường trú mới quy định tại Điều 23 của Luật này."

Như vậy, nếu sau khi ly hôn mà bạn vẫn được quyền ở lại chỗ ở hợp pháp đó (theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của Tòa án), bạn hoàn toàn có quyền tách hộ mà không cần sự đồng ý của chủ hộ. Đây là quy định cực kỳ nhân văn, giúp giải quyết triệt để tình trạng bị "gây khó dễ" khi quan hệ hôn nhân chấm dứt.

Hồ sơ tách hộ sau ly hôn cần những giấy tờ gì?

Để thực hiện thủ tục này, công dân cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ theo quy định. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp quá trình giải quyết tại cơ quan chức năng diễn ra nhanh chóng hơn.

Căn cứ theo khoản 2 Điều 25 Luật Cư trú 2020, hồ sơ bao gồm:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú: Đây là mẫu đơn bắt buộc để ghi nhận yêu cầu của công dân.
• Giấy tờ chứng minh việc ly hôn: Bản án hoặc Quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án.
• Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng chỗ ở: Tài liệu chứng minh việc bạn tiếp tục được sử dụng chỗ ở hợp pháp đó (ví dụ: thỏa thuận phân chia tài sản sau ly hôn có công chứng, hoặc quyết định của Tòa án về quyền lưu cư...).

Quy trình 3 bước thực hiện tách hộ tại cơ quan Công an

Kể từ ngày 01/7/2021, thủ tục đăng ký cư trú nói chung và tách hộ nói riêng đã được chuyển đổi sang phương thức quản lý bằng số hóa (Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư), không còn sử dụng Sổ hộ khẩu giấy.

Bước 1: Nộp hồ sơ
Người đăng ký tách hộ nộp hồ sơ trực tiếp tại Công an cấp xã (xã, phường, thị trấn) nơi mình đang thường trú hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quản lý cư trú.

Bước 2: Tiếp nhận và kiểm tra
Cán bộ tiếp nhận sẽ kiểm tra tính pháp lý và đầy đủ của hồ sơ:

• Nếu hồ sơ đủ điều kiện: Cấp Phiếu tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả.
• Nếu hồ sơ thiếu: Hướng dẫn công dân bổ sung, hoàn thiện.
• Nếu không đủ điều kiện: Trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do từ chối.

Bước 3: Nhận kết quả
Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ đủ và lệ phí, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thẩm định, cập nhật thông tin về hộ gia đình mới vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thông báo cho người đăng ký về việc đã cập nhật thông tin; trường hợp từ chối giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Những lưu ý quan trọng về chỗ ở hợp pháp sau ly hôn

Cần lưu ý rằng, thủ tục tách hộ chỉ áp dụng khi bạn vẫn ở cùng chỗ ở hợp pháp cũ. Trong trường hợp sau khi ly hôn, bạn chuyển đến một nơi ở mới hoàn toàn, bạn không thực hiện thủ tục "tách hộ" mà phải thực hiện thủ tục "đăng ký thường trú mới" tại nơi ở mới đó theo quy định tại Điều 20 Luật Cư trú 2020.

Ngoài ra, nơi thường trú của hộ gia đình không được thuộc các trường hợp bị cấm đăng ký thường trú mới quy định tại Điều 23 Luật Cư trú 2020 (ví dụ: chỗ ở nằm trong địa điểm cấm, khu vực di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng, chỗ ở đã có quyết định thu hồi đất...).

Việc nắm vững các quy định mới của Luật Cư trú 2020 sẽ giúp các cặp đôi sau ly hôn giải quyết các vấn đề hậu cần một cách văn minh, nhanh chóng và đúng pháp luật, tránh những tranh chấp không đáng có về mặt hành chính.