Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 không chỉ là một sự kiện chính trị đơn thuần mà còn là ngày hội lớn để cử tri cả nước thực hiện quyền làm chủ của mình. Để bảo đảm kết quả bầu cử phản ánh trung thực, khách quan và chính xác ý chí của nhân dân, quy trình kiểm phiếu đóng vai trò then chốt, được ví như "chốt chặn" cuối cùng của sự minh bạch. Theo quy định mới nhất tại Thông tư 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ, công tác kiểm phiếu năm 2026 phải được thực hiện nghiêm ngặt qua 6 bước cụ thể dưới sự giám sát chặt chẽ.

Căn cứ pháp lý và nguyên tắc kiểm phiếu năm 2026

Việc kiểm phiếu phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015 và Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân sửa đổi 2025. Nguyên tắc cốt lõi là việc kiểm phiếu phải được tiến hành ngay tại phòng bỏ phiếu sau khi kết thúc cuộc bỏ phiếu. Thời gian kiểm phiếu không được kéo dài quá 24 giờ kể từ thời điểm kết thúc bỏ phiếu để tránh các sai sót hoặc tác động không mong muốn đến kết quả.

Bước 1: Kiểm kê, thống kê và niêm phong phiếu bầu chưa sử dụng

Trước khi tiến hành mở hòm phiếu, Tổ bầu cử có trách nhiệm kiểm kê lại toàn bộ số phiếu đã nhận từ Ban bầu cử. Đây là bước quan trọng để xác định "dòng chảy" của phiếu bầu. Cụ thể, Tổ bầu cử phải xác định chính xác:

• Tổng số phiếu bầu đã nhận.
• Số phiếu bầu đã phát cho cử tri.
• Số phiếu bầu chưa sử dụng (phiếu thừa).
• Số phiếu bầu bị cử tri viết hỏng và đã đổi phiếu khác.

Toàn bộ số phiếu chưa sử dụng và phiếu hỏng phải được niêm phong cẩn thận và lập biên bản theo Mẫu số 32/HĐBC quy định tại Thông tư 21/2025/TT-BNV. Việc niêm phong này phải có sự chứng kiến của các thành viên Tổ bầu cử và đại diện cử tri.

Bước 2: Mở hòm phiếu dưới sự giám sát của cử tri và báo chí

Tính công khai, minh bạch của cuộc bầu cử năm 2026 được thể hiện rõ nét nhất ở bước này. Tổ trưởng Tổ bầu cử phải mời ít nhất 02 cử tri không phải là người ứng cử, có uy tín tại địa phương đến chứng kiến việc mở hòm phiếu. Ngoài ra, đại diện các cơ quan báo chí, người ứng cử hoặc người đại diện hợp pháp của người ứng cử cũng có quyền giám sát quá trình này.

Trước khi mở hòm phiếu, Tổ bầu cử phải kiểm tra tình trạng niêm phong của hòm phiếu. Nếu có dấu hiệu bất thường, phải lập biên bản và báo cáo ngay cho Ban bầu cử cấp trên.

Bước 3: Phân công nhóm kiểm phiếu chuyên trách theo từng cấp

Để tối ưu hóa thời gian và đảm bảo độ chính xác cao nhất, Tổ bầu cử thường chia thành các nhóm nhỏ phụ trách từng loại phiếu bầu khác nhau. Trong cuộc bầu cử năm 2026, cử tri sẽ bầu đại biểu ở 4 cấp (Quốc hội, HĐND tỉnh, huyện, xã), do đó việc phân công nhóm là cực kỳ cần thiết. Mỗi nhóm kiểm phiếu thường gồm ít nhất 03 người với các vai trò cụ thể:

• Người đọc phiếu: Đọc to tên người được bầu trên phiếu.
• Người ghi kết quả: Ghi nhận số phiếu vào bảng kê chi tiết.
• Người giám sát chéo: Kiểm tra lại việc đọc và ghi của hai thành viên còn lại.

Bước 4: Phân loại phiếu bầu và kiểm kê sơ bộ

Các loại phiếu bầu thường được phân biệt bằng màu sắc khác nhau (ví dụ: phiếu bầu Quốc hội màu vàng, HĐND cấp tỉnh màu hồng...). Tổ bầu cử tiến hành đếm tổng số phiếu thu được trong hòm phiếu để xác định con số tổng quát. Việc phân loại này giúp quá trình kiểm phiếu chi tiết diễn ra mạch lạc, tránh nhầm lẫn giữa các cấp bầu cử.

Bước 5: Đối chiếu số liệu - "Chốt chặn" an toàn pháp lý

Đây là bước mang tính quyết định để xác định tính hợp lệ của cuộc bỏ phiếu tại khu vực đó. Tổ bầu cử phải đối chiếu tổng số phiếu thu vào với tổng số cử tri đã tham gia bỏ phiếu (dựa trên danh sách cử tri đã được gạch tên). Theo quy định tại Điều 73 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015:

"Trường hợp số phiếu thu vào nhiều hơn số cử tri đã tham gia bỏ phiếu, Tổ bầu cử phải lập tức niêm phong hòm phiếu và báo cáo Ban bầu cử để có phương án xử lý kịp thời."

Quy định này nhằm loại bỏ hoàn toàn khả năng có phiếu bầu "lạ" lọt vào hòm phiếu, bảo vệ tính liêm chính của kết quả.

Bước 6: Kiểm phiếu chi tiết và lập biên bản kết quả bầu cử

Sau khi các số liệu khớp nhau, việc kiểm phiếu chi tiết cho từng ứng cử viên mới được tiến hành. Thư ký Tổ bầu cử sẽ ghi nhận kết quả vào biên bản chính thức, bao gồm:

• Tổng số phiếu bầu (hợp lệ và không hợp lệ).
• Số phiếu bầu cho mỗi người ứng cử.
• Những khiếu nại, tố cáo nhận được trong quá trình kiểm phiếu và cách giải quyết.

Biên bản kết quả kiểm phiếu phải được lập thành 03 bản, có chữ ký của Tổ trưởng, Thư ký và 02 cử tri được mời chứng kiến. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để Hội đồng bầu cử các cấp công bố danh sách những người trúng cử.

Việc thực hiện đúng quy trình 6 bước theo Thông tư 21/2025/TT-BNV không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là cách để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mỗi cử tri, đảm bảo mỗi lá phiếu đều được trân trọng và tính toán chính xác tuyệt đối.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn toàn diện và chuyên sâu về quy trình kiểm phiếu bầu cử 2026. Hãy cùng thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh.