Việc nắm rõ quy trình làm việc của lực lượng chức năng không chỉ giúp người tham gia giao thông tự tin hơn mà còn đảm bảo tính minh bạch, thượng tôn pháp luật. Kể từ khi Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 chính thức có hiệu lực, quy trình tuần tra, kiểm soát của Cảnh sát giao thông đã có những điều chỉnh quan trọng nhằm tối ưu hóa việc quản lý và bảo vệ an toàn cho người dân.

1. Căn cứ pháp lý để Cảnh sát giao thông dừng phương tiện

Theo quy định tại Điều 66 Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, lực lượng Cảnh sát giao thông chỉ được phép dừng phương tiện đang lưu thông khi có một trong các căn cứ cụ thể sau:

1. Khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật hoặc có căn cứ xác định có hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ hoặc vi phạm pháp luật khác;

2. Thực hiện theo mệnh lệnh, kế hoạch tuần tra, kiểm soát của cấp có thẩm quyền để phát hiện hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ mà buộc phải dừng phương tiện để kiểm tra, kiểm soát mới phát hiện được;

3. Phục vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm; phòng, chống thiên tai; phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; phòng, chống dịch bệnh;

4. Có tin báo, tố giác, phản ánh, kiến nghị, đề nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân về tội phạm, hành vi vi phạm pháp luật khác.

Bên cạnh đó, việc phát hiện vi phạm thông qua các thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ (camera giám sát, máy đo tốc độ...) cũng là cơ sở quan trọng để Tổ Cảnh sát giao thông tổ chức dừng xe và xử lý theo quy định tại Điều 15 Thông tư 73/2024/TT-BCA.

2. Quy trình 7 bước dừng xe và kiểm soát chi tiết

Quy trình này được quy định chặt chẽ từ Điều 12 đến Điều 18 Thông tư 73/2024/TT-BCA, bao gồm các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị và tổ chức khu vực thực thi công vụ

Trước khi dừng xe, Cảnh sát giao thông phải đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người tham gia giao thông và chính lực lượng làm nhiệm vụ. Tại các điểm kiểm soát cố định, lực lượng chức năng phải đặt rào chắn bằng cọc tiêu hình chóp nón hoặc dây căng để hình thành khu vực thực thi công vụ. Đặc biệt, trên đường cao tốc, việc dừng xe chỉ được thực hiện tại các vị trí an toàn như trạm thu phí, điểm đầu/cuối cao tốc hoặc làn dừng khẩn cấp trong các trường hợp đặc biệt nguy hiểm.

Bước 2: Ra hiệu lệnh dừng phương tiện

Hiệu lệnh phải rõ ràng, dứt khoát thông qua gậy chỉ huy giao thông, còi, loa hoặc đèn tín hiệu ưu tiên. Cán bộ làm nhiệm vụ sẽ chọn vị trí đứng nghiêm, hướng về phía xe cần kiểm soát và thực hiện động tác chỉ gậy vào phương tiện, hướng dẫn lái xe dừng vào vị trí an toàn đã được bố trí sẵn.

Bước 3: Tiếp cận và chào hỏi theo điều lệnh

Khi xe đã dừng an toàn, Cảnh sát giao thông tiếp cận và thực hiện động tác chào theo Điều lệnh Công an nhân dân. Sau đó, cán bộ sẽ thông báo rõ lý do dừng xe, nội dung kiểm soát và yêu cầu người điều khiển xuất trình các giấy tờ liên quan.

Bước 4: Kiểm tra giấy tờ và phương tiện

Đây là bước quan trọng nhất trong quy trình. Cảnh sát giao thông sẽ kiểm tra các loại giấy tờ như: Giấy phép lái xe, Đăng ký xe, Giấy chứng nhận kiểm định, Bảo hiểm trách nhiệm dân sự. Đáng chú ý, theo quy định mới, nếu các giấy tờ này đã được tích hợp trên ứng dụng VNeID, người dân có thể xuất trình thông tin điện tử thay cho bản giấy.

Bước 5: Thông báo kết quả kiểm soát

Sau khi kiểm tra, Cảnh sát giao thông phải thông báo công khai kết quả cho người điều khiển phương tiện biết. Nếu không có vi phạm, cán bộ sẽ cảm ơn và mời người dân tiếp tục hành trình. Nếu phát hiện vi phạm, cán bộ sẽ nêu rõ lỗi và căn cứ pháp lý để xử lý.

Bước 6: Xử lý vi phạm hành chính

Tùy vào mức độ vi phạm, Cảnh sát giao thông sẽ thực hiện xử phạt tại chỗ (không lập biên bản) đối với các lỗi nhẹ hoặc lập biên bản vi phạm hành chính đối với các lỗi nặng hơn. Việc lập biên bản có thể thực hiện bằng giấy hoặc trên hệ thống điện tử.

Bước 7: Kết thúc kiểm soát và giải quyết hậu quả

Sau khi hoàn tất các thủ tục, Cảnh sát giao thông sẽ trả lại giấy tờ (nếu không bị tạm giữ) hoặc giao biên bản, quyết định xử phạt cho người vi phạm. Mọi tang vật, phương tiện bị tạm giữ phải được niêm phong và bảo quản theo đúng quy định tại Điều 18 Thông tư 73/2024/TT-BCA.

3. Lời khuyên cho người tham gia giao thông

Khi bị yêu cầu dừng xe, người dân nên giữ thái độ bình tĩnh, hợp tác và tuân thủ hướng dẫn của lực lượng chức năng. Việc nắm vững quy trình trên sẽ giúp bạn bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, đồng thời góp phần xây dựng văn hóa giao thông văn minh, an toàn.