Chính phủ vừa ban hành Nghị định 51/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 143/2013/NĐ-CP. Điểm mới mang tính đột phá là việc bổ sung Điều 7a quy định chi tiết về các trường hợp được xóa hoặc miễn nghĩa vụ tài chính đối với ngân sách nhà nước khi không thực hiện đúng cam kết sau đào tạo.

Chính sách mới về bồi hoàn học bổng mang tính nhân văn sâu sắc (ảnh minh họa)

Các trường hợp được xóa chi phí bồi hoàn học bổng

Theo quy định tại Điều 1 Nghị định 51/2026/NĐ-CP (bổ sung Điều 7a vào Nghị định 143/2013/NĐ-CP), từ ngày 26/3/2026, chi phí bồi hoàn sẽ được xóa hoàn toàn trong các tình huống đặc biệt liên quan đến nhân thân người học.

Cụ thể, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện việc xóa nợ bồi hoàn nếu người học thuộc một trong các trường hợp sau:

• Người học đã chết.
• Người học bị Tòa án tuyên bố là đã chết theo quy định của pháp luật dân sự.

Quy định này nhằm giải quyết dứt điểm các khoản nợ đọng ngân sách mà thực tế không còn khả năng thu hồi, đồng thời giảm bớt gánh nặng tâm lý và tài chính cho gia đình người học trong những hoàn cảnh đau thương.

Điều kiện để được miễn chi phí bồi hoàn đào tạo

Khác với việc xóa (áp dụng khi đối tượng không còn), việc miễn chi phí bồi hoàn được áp dụng cho người học còn sống nhưng gặp các trở ngại khách quan hoặc do yêu cầu nhiệm vụ của Nhà nước. Đây là nội dung nhận được nhiều sự quan tâm bởi tính thực tiễn cao.

Các trường hợp được xem xét miễn bồi hoàn bao gồm:

• Về sức khỏe: Người học được cơ sở y tế có thẩm quyền xác nhận không đủ sức khỏe để tiếp tục làm việc hoặc thực hiện nghĩa vụ cam kết.
• Về điều động công tác: Trường hợp người học đang thực hiện nghĩa vụ làm việc nhưng chưa đủ thời gian theo cam kết, sau đó được cơ quan có thẩm quyền điều động, luân chuyển, biệt phái hoặc chuyển công tác đến vị trí khác theo yêu cầu nhiệm vụ.
• Nguyên nhân khách quan: Người học không thể thực hiện việc điều động làm việc do các nguyên nhân bất khả kháng hoặc lý do khách quan khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận.

Hồ sơ và thủ tục đề nghị miễn bồi hoàn được đơn giản hóa tối đa (ảnh minh họa)

Thủ tục và hồ sơ đề nghị: Đơn giản hóa nhờ dữ liệu số

Để đảm bảo quyền lợi cho người học, Nghị định 51/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ quy trình thực hiện minh bạch và nhanh chóng.

Thành phần hồ sơ

Người học hoặc gia đình cần chuẩn bị:

1. Đơn đề nghị xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn (theo mẫu quy định).
2. Các giấy tờ chứng minh (Giấy chứng tử, Quyết định của Tòa án, Xác nhận của cơ sở y tế, Quyết định điều động công tác...).

Lưu ý quan trọng: Nếu cơ quan có thẩm quyền có thể tự khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc dữ liệu chuyên ngành, người học không cần nộp bản sao các giấy tờ này mà chỉ cần cung cấp thông tin định danh để đối chiếu.

Trình tự thực hiện

Quy trình được thực hiện qua các bước sau:

• Thông báo: Cơ quan quản lý thông báo về nghĩa vụ bồi hoàn cho người học/gia đình.
• Nộp hồ sơ: Trong vòng 20 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo, đối tượng phải gửi hồ sơ đề nghị miễn, xóa.
• Thẩm định và Quyết định: Trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền phải ra quyết định chính thức.

Quyết định này không chỉ được gửi trực tiếp cho người liên quan mà còn phải được công khai trên cổng thông tin điện tử của cơ quan để đảm bảo sự giám sát của xã hội.

Lời khuyên pháp lý

Người học cần nắm vững các mốc thời gian và điều kiện nêu trên để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Đặc biệt, việc lưu giữ các văn bản điều động công tác hoặc hồ sơ bệnh án là cực kỳ quan trọng để làm căn cứ khi thực hiện thủ tục miễn bồi hoàn sau này.