Trong quản lý và sử dụng đất đai, thời hạn sử dụng đất là một trong những yếu tố pháp lý quan trọng nhất mà người sử dụng đất cần đặc biệt lưu tâm. Việc để đất hết hạn mà không kịp thời làm thủ tục gia hạn không chỉ gây khó khăn trong các giao dịch dân sự như thế chấp, chuyển nhượng mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị Nhà nước thu hồi đất theo quy định. Tính đến thời điểm năm 2021, các quy định về gia hạn sử dụng đất vẫn được thực hiện chặt chẽ theo bối cảnh của Luật Đất đai 2013.

Những trường hợp bắt buộc phải nộp hồ sơ gia hạn trước 06 tháng

Không phải mọi loại đất đều có thủ tục gia hạn giống nhau. Theo quy định tại khoản 1 Điều 74 Nghị định 43/2014/NĐ-CP, các đối tượng sau đây nếu có nhu cầu tiếp tục sử dụng đất thì phải nộp hồ sơ đề nghị gia hạn trước khi hết hạn sử dụng đất tối thiểu là 06 tháng:

• Các tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang sử dụng đất ngoài khu công nghệ cao và khu kinh tế.
• Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất không trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng đang sử dụng đất nông nghiệp được Nhà nước giao, công nhận hoặc nhận chuyển quyền và có nhu cầu xác nhận lại thời hạn trên Giấy chứng nhận.

Việc quy định mốc thời gian 06 tháng nhằm giúp cơ quan quản lý có đủ thời gian để thẩm định nhu cầu sử dụng đất, xác định nghĩa vụ tài chính và thực hiện các bước chuyển tiếp pháp lý, đảm bảo tính liên tục trong quyền sử dụng đất của chủ sở hữu.

"Trước khi hết hạn sử dụng đất tối thiểu là 06 tháng, người sử dụng đất có nhu cầu gia hạn sử dụng đất nộp 01 bộ hồ sơ đề nghị gia hạn sử dụng đất." - Trích khoản 1 Điều 74 Nghị định 43/2014/NĐ-CP.

Trường hợp đặc biệt: Tiếp tục sử dụng đất nông nghiệp không cần làm thủ tục

Pháp luật đất đai hiện hành dành sự ưu tiên đặc biệt cho nhóm đối tượng là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 126 và khoản 3 Điều 210 Luật Đất đai 2013, khi hết thời hạn giao đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhóm đối tượng này được tiếp tục sử dụng đất theo thời hạn 50 năm mà không phải làm thủ tục điều chỉnh thời hạn.

Các loại đất thuộc diện này bao gồm: Đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối, đất trồng cây lâu năm, đất rừng sản xuất... Tuy nhiên, nếu người dân có nhu cầu xác nhận lại thời hạn trên Sổ đỏ để thuận tiện cho việc vay vốn ngân hàng hoặc thực hiện các giao dịch khác, họ vẫn có quyền nộp hồ sơ để cơ quan chức năng xác nhận lại.

Chi tiết hồ sơ và quy trình gia hạn sử dụng đất năm 2021

Để quá trình gia hạn diễn ra thuận lợi, người sử dụng đất cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo hướng dẫn tại khoản 9 Điều 9 Thông tư 24/2014/TT-BTNMT:

1. Thành phần hồ sơ cần chuẩn bị

• Đơn đăng ký biến động đất đai: Theo Mẫu số 09/ĐK.
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Bản gốc đã cấp.
• Văn bản của cơ quan có thẩm quyền: Đối với các dự án đầu tư, cần có bản sao Quyết định đầu tư bổ sung hoặc Giấy phép đầu tư thể hiện thời hạn điều chỉnh phù hợp.
• Chứng từ tài chính: Các giấy tờ chứng minh đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính trước đó (nếu có).

2. Trình tự thực hiện các bước

Bước 1: Nộp hồ sơ. Người dân nộp hồ sơ tại Bộ phận một cửa cấp huyện hoặc Văn phòng đăng ký đất đai. Đối với hộ gia đình ở xã, có thể nộp trực tiếp tại UBND xã nếu có nhu cầu.

Bước 2: Thẩm định và giải quyết. Cơ quan Tài nguyên và Môi trường sẽ thẩm định nhu cầu sử dụng đất. Nếu đủ điều kiện, thông tin địa chính sẽ được gửi sang cơ quan thuế để xác định nghĩa vụ tài chính mà người sử dụng đất phải nộp.

Bước 3: Trả kết quả. Sau khi người sử dụng đất hoàn thành nghĩa vụ tài chính, Văn phòng đăng ký đất đai sẽ xác nhận gia hạn vào Giấy chứng nhận và trao lại cho người dân.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Đừng đợi đến khi đất sắp hết hạn mới bắt đầu tìm hiểu thủ tục. Việc chủ động nộp hồ sơ trước 06 tháng không chỉ là tuân thủ quy định của Nghị định 43/2014/NĐ-CP mà còn giúp bạn có thời gian xử lý các sai sót thông tin trên giấy tờ (nếu có). Trong trường hợp không đủ điều kiện gia hạn, cơ quan nhà nước sẽ thông báo và thực hiện thủ tục thu hồi đất, do đó sự chuẩn bị kỹ lưỡng luôn là cách tốt nhất để bảo vệ tài sản của gia đình và doanh nghiệp.