Hoạt động từ thiện, nhân đạo luôn là một phần quan trọng trong đời sống xã hội Việt Nam, thể hiện tinh thần tương thân tương ái. Tuy nhiên, khi muốn tổ chức các hoạt động này một cách chuyên nghiệp và có tư cách pháp nhân, nhiều cá nhân và tổ chức thường lúng túng giữa hai mô hình: Hội và Quỹ từ thiện. Việc hiểu rõ bản chất pháp lý của từng mô hình không chỉ giúp tổ chức hoạt động hiệu quả mà còn đảm bảo tuân thủ đúng các quy định khắt khe của pháp luật.

1. Khái niệm cơ bản về Hội và Quỹ từ thiện

Để phân biệt chính xác, trước hết chúng ta cần căn cứ vào các định nghĩa pháp lý được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành (tính đến thời điểm cuối năm 2021).

Về mô hình Hội

Theo quy định tại Điều 2 Nghị định 45/2010/NĐ-CP, khái niệm Hội được hiểu như sau:

“Hội được quy định trong Nghị định này được hiểu là tổ chức tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam cùng ngành nghề, cùng sở thích, cùng giới, có chung mục đích tập hợp, đoàn kết hội viên, hoạt động thường xuyên, không vụ lợi nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội, hội viên, của cộng đồng; hỗ trợ nhau hoạt động có hiệu quả, góp phần vào việc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước...”

Về mô hình Quỹ từ thiện

Trong khi đó, Quỹ từ thiện lại được điều chỉnh bởi một văn bản chuyên biệt hơn. Căn cứ khoản 3 Điều 4 Nghị định 93/2019/NĐ-CP:

“Quỹ từ thiện: Là quỹ được tổ chức, hoạt động với mục đích hỗ trợ khắc phục sự cố do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, tai nạn và các đối tượng khác thuộc diện khó khăn, yếu thế cần sự trợ giúp của xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận.”

2. Những điểm tương đồng giữa Hội và Quỹ

Dù có bản chất khác nhau, nhưng cả Hội và Quỹ khi được thành lập hợp pháp đều sở hữu những đặc điểm chung của một tổ chức phi lợi nhuận:

• Tư cách pháp nhân: Cả hai đều có tư cách pháp nhân độc lập, có con dấu và tài khoản riêng.
• Nguyên tắc hoạt động: Hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, mọi nguồn thu đều phải phục vụ cho mục đích đã đăng ký trong điều lệ.
• Trụ sở: Phải có trụ sở giao dịch ổn định đặt trên lãnh thổ Việt Nam.
• Tên gọi: Phải được viết bằng tiếng Việt, không gây nhầm lẫn và không vi phạm thuần phong mỹ tục.

3. Sự khác biệt cốt lõi về điều kiện thành lập

Đây là phần quan trọng nhất để Anh/Chị cân nhắc lựa chọn mô hình phù hợp với nguồn lực hiện có.

Điều kiện về nhân sự đối với Hội

Thành lập Hội nhấn mạnh vào số lượng thành viên tham gia. Tùy vào phạm vi hoạt động mà yêu cầu về số lượng công dân, tổ chức đăng ký tham gia sẽ khác nhau:

• Phạm vi cả nước/liên tỉnh: Ít nhất 100 công dân, tổ chức.
• Phạm vi cấp tỉnh: Ít nhất 50 công dân, tổ chức.
• Phạm vi cấp huyện: Ít nhất 20 công dân, tổ chức.
• Phạm vi cấp xã: Ít nhất 10 công dân, tổ chức.

Điều kiện về tài sản đối với Quỹ từ thiện

Ngược lại với Hội, việc thành lập Quỹ lại đặt trọng tâm vào tài sản đóng góp ban đầu. Theo Nghị định 93/2019/NĐ-CP, mức vốn tối thiểu (quy đổi ra tiền đồng Việt Nam) đối với quỹ do công dân, tổ chức Việt Nam thành lập như sau:

• Hoạt động toàn quốc/liên tỉnh: 6.500.000.000 đồng.
• Hoạt động cấp tỉnh: 1.300.000.000 đồng.
• Hoạt động cấp huyện: 130.000.000 đồng.
• Hoạt động cấp xã: 25.000.000 đồng.

Lưu ý rằng nếu có yếu tố nước ngoài tham gia góp tài sản, mức vốn yêu cầu sẽ cao hơn đáng kể (ví dụ cấp toàn quốc yêu cầu tới 8,7 tỷ đồng).

4. Lời khuyên pháp lý

Việc lựa chọn mô hình nào phụ thuộc hoàn toàn vào thế mạnh của Anh/Chị. Nếu Anh/Chị có một cộng đồng đông đảo cùng chung chí hướng nhưng nguồn lực tài chính phân tán, mô hình Hội sẽ là lựa chọn tối ưu. Ngược lại, nếu Anh/Chị (hoặc một nhóm nhỏ) có sẵn nguồn tài chính dồi dào và muốn tập trung vào các mục tiêu cứu trợ cụ thể, mô hình Quỹ từ thiện sẽ giúp việc quản lý và điều hành trở nên linh hoạt hơn.

Cần lưu ý rằng, dù chọn mô hình nào, việc minh bạch trong thu chi và tuân thủ chế độ báo cáo định kỳ với cơ quan quản lý nhà nước là bắt buộc để tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.

Trên đây là nội dung tư vấn chuyên sâu về việc phân biệt Hội và Quỹ từ thiện dựa trên các quy định pháp luật hiện hành. Nếu quý khách còn bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ thủ tục thành lập, vui lòng liên hệ với đội ngũ luật sư của chúng tôi để được tư vấn chi tiết nhất.