Chuyển công tác sang một môi trường mới thường mang lại nhiều kỳ vọng về sự nghiệp, nhưng đi kèm với đó là những thủ tục hành chính rắc rối, đặc biệt là vấn đề Bảo hiểm xã hội (BHXH). Nhiều người lao động loay hoay với câu hỏi: Liệu chưa chốt sổ ở công ty cũ thì có được đóng bảo hiểm ở chỗ mới? Hay bao lâu sau khi đi làm thì công ty mới phải có trách nhiệm báo tăng lao động?

Thời điểm vàng để bắt đầu đóng BHXH tại công ty mới

Không phải cứ đặt chân vào văn phòng là bạn sẽ được đóng bảo hiểm ngay lập tức. Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khi ký kết hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên.

Tuy nhiên, thực tế hầu hết các doanh nghiệp đều áp dụng chế độ thử việc. Căn cứ theo Bộ luật Lao động 2019, thời gian thử việc có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tháng tùy tính chất công việc. Trong giai đoạn này, người lao động thường chưa thuộc diện đóng BHXH bắt buộc trừ khi các bên có thỏa thuận khác.

Điểm mấu chốt cần lưu ý: Ngay sau khi kết thúc thử việc và ký hợp đồng lao động chính thức, trách nhiệm đóng BHXH của doanh nghiệp bắt đầu phát sinh. Cụ thể, khoản 1 Điều 99 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quy định:

"Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày giao kết hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc tuyển dụng, người sử dụng lao động nộp hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội cho cơ quan bảo hiểm xã hội."

Ngoài ra, nếu trong tháng đó bạn làm việc không đủ 14 ngày công thì theo khoản 3 Điều 85 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, cả bạn và công ty đều không phải đóng BHXH của tháng đó.

Quy trình báo tăng lao động: Trách nhiệm thuộc về ai?

Khi bạn chuyển sang đơn vị mới, việc đóng nối BHXH trở nên đơn giản hơn nhờ hệ thống mã số định danh duy nhất. Bạn chỉ cần cung cấp mã số BHXH (thường in trên sổ hoặc tra cứu trên ứng dụng VssID) cho bộ phận nhân sự công ty mới.

Quy trình thực hiện báo tăng lao động hiện nay đã được điện tử hóa tối đa theo Quyết định 896/QĐ-BHXH năm 2021:

• Bước 1: Doanh nghiệp lập hồ sơ báo tăng (Mẫu D02-LT và D01-TS).
• Bước 2: Nộp hồ sơ qua cổng dịch vụ công hoặc phần mềm I-VAN.
• Bước 3: Cơ quan BHXH xử lý trong vòng 05 ngày làm việc.

Nghỉ ngang, chưa chốt sổ cũ: Có được đóng bảo hiểm ở chỗ mới?

Đây là nỗi lo của không ít người khi rời bỏ công ty cũ trong trạng thái "không êm đẹp". Tin vui là pháp luật hiện hành không ngăn cấm việc đóng BHXH tại nơi mới khi chưa chốt sổ ở nơi cũ. Thủ tục báo tăng tại công ty mới hoàn toàn độc lập và không yêu cầu bạn phải xuất trình sổ BHXH đã chốt.

Tuy nhiên, có một "cái bẫy" pháp lý bạn cần tránh: Nếu công ty cũ chưa thực hiện thủ tục báo giảm lao động trên hệ thống, bạn vẫn được ghi nhận là đang làm việc tại đó. Khi đó, công ty mới sẽ không thể báo tăng trùng lặp cho bạn. Điều này dẫn đến việc gián đoạn quá trình đóng bảo hiểm và ảnh hưởng trực tiếp đến các chế độ như ốm đau, thai sản sau này.

Lời khuyên từ chuyên gia: Dù nghỉ việc dưới hình thức nào, hãy chủ động yêu cầu công ty cũ hoàn tất thủ tục báo giảm và trả sổ BHXH. Trong trường hợp bị gây khó dễ, người lao động có quyền khiếu nại lên Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội quận/huyện để được can thiệp bảo vệ quyền lợi chính đáng.