Việc nhận thừa kế bất động sản thường mang lại giá trị tài sản lớn cho người thụ hưởng, nhưng đi kèm với đó là những thủ tục pháp lý và nghĩa vụ tài chính không hề đơn giản. Tại thời điểm tháng 04/2019, các quy định về thuế và lệ phí đối với việc nhận di sản là nhà đất đã có những cập nhật quan trọng mà người dân cần đặc biệt lưu ý để tránh những rắc rối phát sinh khi thực hiện thủ tục sang tên.

1. Thuế thu nhập cá nhân: Khi nào phải nộp, khi nào được miễn?

Theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, thu nhập từ nhận thừa kế là bất động sản thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều phải móc hầu bao nộp thuế.

Các loại bất động sản phải chịu thuế

Căn cứ điểm c khoản 9 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, cá nhân có thu nhập từ nhận thừa kế là các loại bất động sản sau đây phải thực hiện nghĩa vụ thuế:

• Quyền sử dụng đất;
• Quyền sử dụng đất có tài sản gắn liền với đất;
• Quyền sở hữu nhà, kể cả nhà ở hình thành trong tương lai;
• Kết cấu hạ tầng và các công trình xây dựng gắn liền với đất;
• Quyền thuê đất, quyền thuê mặt nước.

Cách tính thuế và ngưỡng chịu thuế

Mức thuế suất áp dụng đối với thu nhập từ thừa kế bất động sản là 10%. Công thức tính cụ thể như sau:

Thuế TNCN phải nộp = Giá trị bất động sản nhận thừa kế x 10%

Lưu ý quan trọng: Theo khoản 4 Điều 16 Thông tư 111/2013/TT-BTC, chỉ những phần di sản có giá trị vượt trên 10 triệu đồng mỗi lần nhận mới phải nộp thuế. Nếu giá trị nhà đất thấp hơn ngưỡng này, bạn sẽ không phải đóng thuế TNCN.

Trường hợp được miễn thuế TNCN

Pháp luật Việt Nam luôn dành sự ưu tiên cho các mối quan hệ huyết thống và hôn nhân gần gũi. Cụ thể, tại điểm d khoản 1 Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thu nhập từ nhận thừa kế giữa các đối tượng sau sẽ được miễn thuế hoàn toàn:

• Vợ với chồng;
• Cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi;
• Cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể;
• Ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại;
• Anh chị em ruột với nhau.

2. Lệ phí trước bạ: Cập nhật mới nhất từ Nghị định 20/2019/NĐ-CP

Bên cạnh thuế TNCN, người nhận thừa kế còn phải quan tâm đến lệ phí trước bạ khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận (Sổ đỏ). Đây là khoản phí nộp cho cơ quan nhà nước để xác lập quyền sở hữu, sử dụng tài sản.

Đối tượng được miễn lệ phí trước bạ

Tương tự như thuế TNCN, lệ phí trước bạ cũng được miễn cho các mối quan hệ gia đình gần gũi. Theo khoản 10 Điều 9 Nghị định 140/2016/NĐ-CP, các trường hợp thừa kế giữa vợ chồng, cha mẹ - con cái, ông bà - cháu, anh chị em ruột sẽ không phải nộp khoản phí này.

Mức nộp lệ phí trước bạ khi không được miễn

Đối với các trường hợp thừa kế nằm ngoài danh sách miễn nêu trên, mức lệ phí trước bạ phải nộp là 0,5% giá trị tài sản. Đáng chú ý, từ ngày 10/04/2019, Nghị định 20/2019/NĐ-CP đã có hiệu lực, sửa đổi một số quy định về giá tính lệ phí trước bạ đối với nhà đất, giúp minh bạch hóa quá trình xác định giá trị tài sản thực tế.

3. Lời khuyên pháp lý cho người nhận thừa kế

Để quá trình nhận thừa kế diễn ra thuận lợi, bạn cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ chứng minh mối quan hệ (như Giấy khai sinh, Sổ hộ khẩu, Giấy đăng ký kết hôn...) để được hưởng các chính sách miễn thuế, phí. Trong trường hợp phải nộp thuế, hãy chủ động kê khai đúng thời hạn để tránh bị phạt chậm nộp theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Việc nắm rõ các quy định pháp luật tại thời điểm phát sinh thừa kế là chìa khóa giúp bạn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và thực hiện đúng nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.