Trong cuộc sống hàng ngày, việc tặng quà cho nhau là một nét đẹp văn hóa. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý và nghĩa vụ tài chính, không phải món quà nào cũng chỉ đơn thuần là sự trao nhận tình cảm. Theo quy định của pháp luật thuế Việt Nam, có những loại quà tặng được coi là thu nhập và người nhận có nghĩa vụ phải kê khai, nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Vậy cụ thể trường hợp nào nhận quà phải nộp thuế và cách tính thuế như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

1. Những loại quà tặng nào thuộc diện phải nộp thuế TNCN?

Căn cứ theo quy định tại khoản 10 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thu nhập từ nhận quà tặng là khoản thu nhập mà cá nhân nhận được từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Tuy nhiên, pháp luật không đánh thuế lên tất cả các loại quà tặng (như bánh kẹo, quần áo thông thường) mà chỉ tập trung vào các loại tài sản có giá trị và phải đăng ký quyền sở hữu, bao gồm:

• Quà tặng là chứng khoán: Bao gồm cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác theo quy định của Luật Chứng khoán 2006; cổ phần của các cá nhân trong công ty cổ phần.
• Quà tặng là phần vốn trong các tổ chức kinh tế, cơ sở kinh doanh: Bao gồm vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn, hợp tác xã, công ty hợp danh, hợp đồng hợp tác kinh doanh, vốn trong doanh nghiệp tư nhân, cơ sở kinh doanh của cá nhân...
• Quà tặng là bất động sản: Bao gồm quyền sử dụng đất; quyền sử dụng đất có tài sản gắn liền với đất; quyền sở hữu nhà, kể cả nhà ở hình thành trong tương lai; kết cấu hạ tầng và các công trình xây dựng gắn liền với đất...
• Quà tặng là các tài sản khác phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng: Điển hình như ô tô; xe gắn máy, xe mô tô; tàu thủy, kể cả sà lan, ca nô, tàu kéo, tàu đẩy; thuyền, kể cả du thuyền; tàu bay; súng săn, súng thể thao.

Như vậy, nếu bạn nhận được một chiếc điện thoại hay một chiếc túi xách hàng hiệu (dù giá trị rất cao nhưng không thuộc diện phải đăng ký quyền sở hữu) thì bạn không phải nộp thuế TNCN cho món quà đó.

2. Cách tính thuế thu nhập cá nhân từ quà tặng chính xác nhất

Việc tính thuế TNCN đối với quà tặng không dựa trên toàn bộ giá trị món quà mà chỉ tính trên phần giá trị vượt trội. Cụ thể, theo Điều 16 Thông tư 111/2013/TT-BTC, công thức tính thuế được xác định như sau:

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất 10%

Trong đó, Thu nhập tính thuế là phần giá trị tài sản nhận quà tặng vượt trên 10 triệu đồng mỗi lần nhận. Để xác định giá trị tài sản này, cơ quan thuế căn cứ vào các tiêu chí sau:

• Đối với chứng khoán: Căn cứ vào giá trị chứng khoán tại thời điểm đăng ký chuyển quyền sở hữu. Nếu là chứng khoán niêm yết thì căn cứ vào giá tham chiếu trên sàn giao dịch.
• Đối với phần vốn góp: Căn cứ vào giá trị sổ sách kế toán của công ty tại thời điểm gần nhất trước thời điểm đăng ký quyền sở hữu phần vốn góp.
• Đối với bất động sản:
  • Nếu là quyền sử dụng đất: Căn cứ vào Bảng giá đất do UBND cấp tỉnh quy định tại thời điểm cá nhân làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng.
  • Nếu là nhà và công trình kiến trúc: Căn cứ vào quy định về phân loại giá trị nhà của cơ quan quản lý Nhà nước hoặc giá tính lệ phí trước bạ.
• Đối với ô tô, xe máy, tàu thuyền: Căn cứ vào bảng giá tính lệ phí trước bạ do UBND cấp tỉnh quy định tại thời điểm đăng ký quyền sở hữu.

3. Thời điểm nào phải thực hiện kê khai và nộp thuế?

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế từ quà tặng là thời điểm cá nhân làm thủ tục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản tại Việt Nam. Đây là mốc thời gian quan trọng để xác định giá trị tài sản theo các bảng giá quy định của Nhà nước.

Ví dụ thực tế: Tháng 02/2019, ông A được tặng một chiếc ô tô có giá trị theo bảng giá lệ phí trước bạ là 800 triệu đồng.
- Thu nhập tính thuế = 800 triệu - 10 triệu = 790 triệu đồng.
- Thuế TNCN ông A phải nộp = 790 triệu x 10% = 79 triệu đồng.

4. Các trường hợp được miễn thuế TNCN khi nhận quà tặng

Cần lưu ý rằng, không phải mọi trường hợp tặng bất động sản đều phải nộp thuế. Theo khoản 4 Điều 3 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thu nhập từ nhận quà tặng là bất động sản giữa những người có quan hệ huyết thống, hôn nhân gần gũi sẽ được miễn thuế, bao gồm:

• Giữa vợ với chồng;
• Giữa cha đẻ, mẹ đẻ với con đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi;
• Giữa cha chồng, mẹ chồng với con dâu; cha vợ, mẹ vợ với con rể;
• Giữa ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại;
• Giữa anh, chị, em ruột với nhau.

Việc nắm rõ các quy định về thuế TNCN đối với quà tặng không chỉ giúp cá nhân thực hiện đúng nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước mà còn giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh các khoản phạt chậm nộp không đáng có. Nếu bạn đang chuẩn bị nhận một món quà có giá trị lớn, hãy kiểm tra kỹ loại tài sản đó có thuộc diện phải đăng ký và nộp thuế hay không để có sự chuẩn bị tài chính phù hợp.