Việc tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đối với lao động nước ngoài tại Việt Nam không chỉ đảm bảo quyền lợi về an sinh mà còn mở ra cơ hội nhận trợ cấp một lần khi chấm dứt làm việc. Khác với lao động nội địa, quy trình và điều kiện hưởng BHXH một lần cho người nước ngoài có những đặc thù riêng biệt mà cả doanh nghiệp và người lao động cần nắm vững.

Điều kiện để lao động nước ngoài được rút BHXH một lần

Căn cứ quy định tại khoản 6 Điều 9 Nghị định 143/2018/NĐ-CP, lao động là công dân nước ngoài khi chấm dứt hợp đồng lao động hoặc giấy phép lao động hết hiệu lực mà không gia hạn sẽ được giải quyết hưởng BHXH một lần nếu có yêu cầu. Điểm khác biệt lớn nhất là họ không cần chờ đợi 01 năm sau khi nghỉ việc như lao động Việt Nam.

Cụ thể, các trường hợp được hưởng bao gồm:

• Người lao động đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 20 năm đóng BHXH.
• Người đang mắc các bệnh nguy hiểm đến tính mạng theo quy định của Bộ Y tế (ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, HIV chuyển sang AIDS...).
• Người đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng không tiếp tục cư trú tại Việt Nam.
• Người lao động chấm dứt hợp đồng lao động hoặc giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.

Mức hưởng và cách tính tiền BHXH 1 lần

Theo khoản 2 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, số tiền bảo hiểm nhận được tính dựa trên thời gian đã đóng. Cụ thể:

"Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm được tính như sau: 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng trước năm 2014; 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi."

Công thức tính cơ bản:

Tiền BHXH = 2 x Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH x Số năm đóng BHXH (tính từ 2014)

Lưu ý về việc làm tròn thời gian: Nếu có tháng lẻ từ 01 - 06 tháng được tính là nửa năm; từ 07 - 11 tháng được tính tròn là 01 năm.

Hồ sơ và thủ tục thực hiện thực tế

Hồ sơ cần chuẩn bị

Để quá trình giải quyết diễn ra nhanh chóng, người lao động cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

• Đơn đề nghị: Theo mẫu số 14-HSB.
• Hộ chiếu: Bản dịch tiếng Việt có chứng thực hợp lệ.
• Hồ sơ bệnh án: (Nếu thuộc trường hợp mắc bệnh hiểm nghèo) Trích sao hoặc tóm tắt hồ sơ thể hiện tình trạng không thể tự phục vụ.

Quy trình nộp và thời gian giải quyết

Người lao động có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan BHXH, qua bưu chính hoặc thực hiện trực tuyến trên Cổng dịch vụ công. Trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết và chi trả tiền cho người lao động. Nếu từ chối, cơ quan chức năng phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Việc nắm rõ các quy định tại Nghị định 143/2018/NĐ-CP sẽ giúp người lao động nước ngoài bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình khi làm việc tại Việt Nam, tránh những rắc rối pháp lý không đáng có trong quá trình hồi hương hoặc chuyển đổi công việc.