Việc đến chơi và ngủ lại nhà bạn bè, người thân là một phần tất yếu trong đời sống sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, đứng dưới góc độ pháp lý tại thời điểm hiện tại (tháng 08/2020), hành động này không đơn thuần là một cuộc thăm hỏi cá nhân mà còn gắn liền với trách nhiệm quản lý cư trú của công dân. Nếu không nắm rõ các quy định tại Luật Cư trú 2006, người dân rất dễ rơi vào tình trạng vi phạm hành chính mà không hề hay biết.

Thế nào là lưu trú theo quy định của Luật Cư trú?

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 31 Luật Cư trú 2006 và được hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 35/2014/TT-BCA, khái niệm lưu trú được định nghĩa như sau:

"Lưu trú là việc công dân ở lại trong một thời gian nhất định tại địa điểm thuộc xã, phường, thị trấn ngoài nơi cư trú của mình và không thuộc trường hợp phải đăng ký tạm trú."

Như vậy, khi bạn rời khỏi nơi đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nơi đã đăng ký tạm trú của mình để đến ở nhờ nhà bạn bè, người thân trong một vài ngày (không có ý định ở lâu dài để đăng ký tạm trú) thì bạn chính là người đang thực hiện việc lưu trú.

Ai là người có trách nhiệm thông báo lưu trú với Công an?

Nhiều người lầm tưởng rằng việc khai báo là trách nhiệm của người đi ngủ nhờ. Tuy nhiên, theo Luật Cư trú sửa đổi năm 2013, trách nhiệm này được phân chia cụ thể như sau:

• Đại diện gia đình: Khi có người đến lưu trú tại nhà mình, chủ hộ hoặc người đại diện trong gia đình có trách nhiệm thông báo việc lưu trú với cơ quan Công an.
• Bản thân người lưu trú: Trong trường hợp người đến lưu trú tại nhà ở của gia đình mà chủ gia đình đó không đăng ký thường trú tại địa bàn xã, phường, thị trấn đó thì người đến lưu trú phải tự mình thực hiện trách nhiệm thông báo.

Người dân cần xuất trình giấy tờ tùy thân khi thực hiện thông báo lưu trú (ảnh minh họa)

Thủ tục thông báo lưu trú được thực hiện như thế nào?

Theo hướng dẫn tại Điều 21 Thông tư 35/2014/TT-BCA, quy trình thông báo lưu trú khá đơn giản và linh hoạt:

1. Thời gian: Việc thông báo lưu trú phải được thực hiện trước 23 giờ, nếu người đến lưu trú sau 23 giờ thì thông báo lưu trú vào sáng ngày hôm sau.
2. Giấy tờ cần thiết: Người đến lưu trú cần xuất trình một trong các loại giấy tờ như Chứng minh nhân dân (CMND 9 số hoặc 12 số), Thẻ Căn cước công dân, Hộ chiếu hoặc các giấy tờ tùy thân khác có dán ảnh do cơ quan có thẩm quyền cấp. Đối với trẻ em dưới 14 tuổi thì không cần xuất trình giấy tờ nhưng phải cung cấp thông tin nhân thân.
3. Hình thức thông báo: Có thể thực hiện trực tiếp tại trụ sở Công an xã, phường, thị trấn; thông qua điện thoại hoặc qua mạng internet (tùy điều kiện hạ tầng của từng địa phương).

Không thông báo lưu trú bị xử phạt bao nhiêu tiền?

Việc lơ là không thông báo lưu trú không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý an ninh trật tự của địa phương mà còn khiến công dân đối mặt với án phạt tiền. Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 8 Nghị định 167/2013/NĐ-CP:

"1. Phạt tiền từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
...
b) Không thực hiện đúng quy định về thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng;"

Mức phạt tuy không quá lớn nhưng sẽ gây ra những phiền hà không đáng có về mặt hành chính. Do đó, dù chỉ là ngủ nhờ nhà bạn một đêm, quý khách hãy dành ít phút để thực hiện đúng quy định pháp luật để đảm bảo quyền lợi và sự an tâm cho cả chủ nhà lẫn khách chơi.