Ngày 09/3/2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực quản lý nhà nước khi Nghị định 70/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực. Được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Quy hoạch 2025, văn bản này không chỉ đơn thuần là sự kế thừa mà còn mang đến những cải cách mang tính đột phá, giải quyết triệt để những "nút thắt" về thời gian và sự chồng chéo trong công tác quy hoạch bấy lâu nay.

Các chuyên gia và kiến trúc sư thảo luận về bản đồ quy hoạch số hóa hiện đại theo tiêu chuẩn mới năm 2026 (ảnh minh họa)

1. Tốc độ là ưu tiên: Giảm mạnh thời gian lập quy hoạch cấp quốc gia

Một trong những điểm sáng nhất của Nghị định 70/2026/NĐ-CP chính là việc siết chặt kỷ luật về thời gian. Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 70/2026/NĐ-CP, thời gian lập quy hoạch tổng thể quốc gia hiện nay không được quá 24 tháng. Đây là một bước tiến dài nếu so sánh với thời hạn 36 tháng quy định tại Nghị định 22/2025/NĐ-CP trước đây.

Việc rút ngắn 1/3 thời gian không chỉ giúp các chiến lược phát triển sớm đi vào thực tiễn mà còn đòi hỏi các cơ quan lập quy hoạch phải ứng dụng công nghệ số mạnh mẽ hơn. Cụ thể:

• Quy hoạch không gian biển và sử dụng đất quốc gia: Rút ngắn từ 30 tháng xuống còn tối đa 24 tháng.
• Quy hoạch ngành và quy hoạch vùng: Thời hạn lập không quá 18 tháng, đảm bảo tính đồng bộ với quy hoạch tổng thể.
• Quy hoạch tỉnh: Thay vì quy định cứng nhắc theo ngày như tại Nghị định 58/2023/NĐ-CP, nay được ấn định không quá 18 tháng và phải trình phê duyệt trong vòng 03 tháng sau khi quy hoạch vùng hoàn tất.

"Việc giảm thời gian lập quy hoạch là áp lực nhưng cũng là động lực để các địa phương và bộ ngành loại bỏ các thủ tục rườm rà, tập trung vào chất lượng dữ liệu đầu vào." - Trích ý kiến chuyên gia pháp lý.

2. Cơ chế "phá băng" mâu thuẫn giữa các cấp quy hoạch

Thực tế triển khai những năm qua cho thấy, tình trạng quy hoạch ngành "đá" quy hoạch vùng, hoặc quy hoạch tỉnh mâu thuẫn với quy hoạch chi tiết là rào cản lớn nhất đối với nhà đầu tư. Giải quyết vấn đề này, Điều 5 Nghị định 70/2026/NĐ-CP đã thiết lập một quy trình xử lý mâu thuẫn cực kỳ chi tiết.

Khi phát hiện sự không thống nhất, cơ quan chức năng sẽ thực hiện theo trình tự:

1. Gửi văn bản nêu rõ nội dung mâu thuẫn đến Bộ Tài chính và cơ quan lập quy hoạch liên quan.
2. Trong vòng 20 ngày làm việc, cơ quan có thẩm quyền phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
3. Thủ tướng Chính phủ sẽ là người đưa ra quyết định cuối cùng về việc quy hoạch nào được ưu tiên thực hiện và quy hoạch nào cần điều chỉnh.

Cơ chế này giúp loại bỏ tình trạng "đùn đẩy" trách nhiệm giữa các bộ ngành, tạo ra một hành lang pháp lý xuyên suốt và minh bạch.

3. Chuẩn hóa trình tự lập và thẩm định quy hoạch ngành

Để đảm bảo tính chuyên nghiệp, Điều 9 Nghị định 70/2026/NĐ-CP đã bổ sung một quy trình 4 bước nghiêm ngặt:

• Bước 1: Xây dựng đề cương chi tiết và lấy ý kiến rộng rãi trước khi trình phê duyệt nhiệm vụ.
• Bước 2: Tiếp thu, giải trình và đặc biệt là xử lý các vấn đề liên ngành thông qua Hội đồng thẩm định.
• Bước 3: Hoàn thiện dựa trên ý kiến thẩm định chuyên gia.
• Bước 4: Công bố công khai để người dân và doanh nghiệp giám sát.

Người dân tiếp cận thông tin quy hoạch qua các ki-ốt kỹ thuật số tại quảng trường thành phố (ảnh minh họa)

4. Đa dạng hóa hình thức công khai: Quy hoạch phải đến tận tay người dân

Thay vì chỉ đăng tải trên các tờ báo in truyền thống như quy định cũ tại Nghị định 37/2019/NĐ-CP, hình thức công bố quy hoạch theo khoản 3 Điều 10 Nghị định 70/2026/NĐ-CP đã trở nên linh hoạt và hiện đại hơn nhiều.

Bên cạnh việc trưng bày bản đồ tại trụ sở, các cơ quan phải chủ động tổ chức hội nghị, phát hành ấn phẩm video và đặc biệt là sử dụng các hình thức điện tử để người dân dễ dàng tra cứu. Điều này phù hợp với tinh thần của Điều 43 Luật Quy hoạch 2025, nhấn mạnh quyền tiếp cận thông tin của cộng đồng.

5. Chế tài mạnh mẽ: Im lặng nghĩa là đồng ý

Một quy định mang tính "cách mạng" tại Điều 30 Nghị định 70/2026/NĐ-CP chính là việc rút ngắn thời gian trả lời lấy ý kiến xuống còn 20 ngày làm việc (trước đây là 30 ngày). Đặc biệt, nếu quá thời hạn mà cơ quan được hỏi không có văn bản trả lời thì mặc nhiên được coi là đồng ý và phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về các nội dung liên quan trong phạm vi quản lý của mình.

Quy định này sẽ chấm dứt tình trạng các dự án quy hoạch bị ngâm tôm hàng tháng trời chỉ vì chờ đợi một vài văn bản phản hồi từ các đơn vị liên quan.

Tóm lại, Nghị định 70/2026/NĐ-CP là một bước đi quyết liệt của Chính phủ trong việc hiện đại hóa công tác quản lý quy hoạch. Với những thay đổi này, chúng ta có quyền kỳ vọng vào một hệ thống quy hoạch quốc gia minh bạch, tốc độ và hiệu quả hơn trong giai đoạn 2026 - 2030.