Trong bối cảnh hạ tầng đô thị Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc nắm vững các quy định về quản lý dự án là yếu tố then chốt đối với các chủ đầu tư và nhà thầu. Nghị định 59/2015/NĐ-CP ra đời đã tạo nên một hành lang pháp lý chặt chẽ, định hình lại toàn bộ quy trình từ khâu chuẩn bị đến khi kết thúc dự án.

1. Khái niệm Quản lý dự án đầu tư xây dựng theo quy định mới

Quản lý dự án đầu tư xây dựng không chỉ đơn thuần là việc giám sát thi công trên công trường. Theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị định 59/2015/NĐ-CP, hoạt động này bao quát một chu trình khép kín bao gồm:

• Lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư;
• Thực hiện các bước triển khai dự án thực tế;
• Kết thúc xây dựng và đưa công trình vào khai thác, sử dụng;
• Xác định hình thức và nội dung quản lý cụ thể cho từng loại dự án.

Nói một cách dễ hiểu, đây là quá trình điều phối tổng thể các nguồn lực (nhân lực, tài chính, công nghệ) để đảm bảo dự án đạt được mục tiêu về chất lượng, tiến độ và ngân sách đã đề ra.

2. Nội dung cốt lõi của công tác quản lý dự án

Để một dự án thành công, chủ đầu tư cần quản lý chặt chẽ các khía cạnh được quy định tại Điều 66 Luật Xây dựng 2014. Các nội dung này bao gồm:

• Quản lý phạm vi và khối lượng: Đảm bảo không phát sinh các hạng mục ngoài kế hoạch mà không có sự phê duyệt.
• Quản lý chất lượng: Tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
• Quản lý chi phí: Kiểm soát dòng tiền và tổng mức đầu tư để tránh lãng phí.
• An toàn và môi trường: Đây là hai yếu tố ngày càng được coi trọng trong các dự án hiện đại nhằm đảm bảo phát triển bền vững.

Mô hình kiến trúc dự án hiện đại giúp tối ưu hóa công tác quản lý (ảnh minh họa)

3. Các hình thức tổ chức quản lý dự án phổ biến

Tùy thuộc vào quy mô và nguồn vốn, chủ đầu tư có thể lựa chọn các hình thức quản lý khác nhau theo Điều 16 Nghị định 59/2015/NĐ-CP và Điều 62 Luật Xây dựng 2014:

1. Ban quản lý dự án chuyên ngành/khu vực: Thường áp dụng cho các dự án sử dụng vốn ngân sách Nhà nước quy mô lớn.
2. Ban quản lý dự án một dự án: Dành cho các dự án nhóm A có công trình cấp đặc biệt hoặc ứng dụng công nghệ cao.
3. Thuê tư vấn quản lý dự án: Phổ biến với các dự án vốn tư nhân hoặc dự án có tính chất đặc thù, đơn lẻ.
4. Chủ đầu tư trực tiếp quản lý: Chỉ áp dụng cho các dự án cải tạo, sửa chữa quy mô nhỏ hoặc có sự tham gia của cộng đồng.

4. Phân tích các giai đoạn trong vòng đời dự án

Theo Điều 6 Nghị định 59/2015/NĐ-CP, quản lý dự án được chia thành 3 giai đoạn chính:

Giai đoạn chuẩn bị (Hình thành dự án)

Đây là giai đoạn đặt nền móng, bao gồm việc lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội và xác định tổng mức đầu tư dự kiến.

Giai đoạn thực hiện (Thi công xây dựng)

Trọng tâm là công tác khảo sát, thiết kế, lựa chọn nhà thầu và thi công thực tế. Việc giám sát thi công và nghiệm thu từng phần là cực kỳ quan trọng để đảm bảo công trình đúng thiết kế.

Giai đoạn kết thúc (Bàn giao và đưa vào sử dụng)

Bao gồm quyết toán hợp đồng, thực hiện các thủ tục bảo hành, bảo trì công trình theo quy định.

5. Trường hợp đặc biệt: Chỉ cần lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật

Nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, khoản 2 Điều 5 Nghị định 59/2015/NĐ-CP quy định 02 loại dự án không cần lập Báo cáo nghiên cứu khả thi mà chỉ cần lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật:

• Công trình xây dựng phục vụ mục đích tôn giáo.
• Công trình xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo có tổng mức đầu tư dưới 15 tỷ đồng (không tính tiền sử dụng đất).

6. Quy định về Chứng chỉ hành nghề xây dựng

Một trong những điểm quan trọng nhất đối với cá nhân tham gia hoạt động xây dựng là quy định về năng lực hành nghề. Chứng chỉ hành nghề xây dựng được cấp cho cá nhân có đủ trình độ chuyên môn và kinh nghiệm nghề nghiệp. Theo quy định hiện hành tại thời điểm năm 2019, chứng chỉ này có thời hạn tối đa là 05 năm, sau đó cá nhân phải thực hiện thủ tục gia hạn hoặc cấp mới để tiếp tục hoạt động hợp pháp.

"Cá nhân tham gia hoạt động xây dựng phải có chứng chỉ hành nghề theo quy định của Nghị định này và các quy định khác của pháp luật có liên quan."

Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định tại Nghị định 59/2015/NĐ-CP không chỉ giúp dự án vận hành trơn tru mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan trước pháp luật.