Hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp tại Việt Nam vừa trải qua một bước ngoặt pháp lý lớn khi Chính phủ chính thức ban hành Nghị định 137/2026/NĐ-CP quy định về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp. Văn bản quy phạm pháp luật này sẽ thay thế toàn bộ Nghị định 40/2018/NĐ-CP và Nghị định 18/2023/NĐ-CP từ ngày 01/7/2026.

Sự thay đổi chính sách lần này vừa siết chặt quản lý nhân sự đối với hệ thống tham gia, vừa tạo bước tiến đột phá trong cải cách thủ tục hành chính, loại bỏ các rào cản kinh doanh không cần thiết cho doanh nghiệp. Dưới đây là những điểm mới cốt lõi mà các tổ chức, thương nhân và nhà đầu tư cần đặc biệt chú ý.

1. Bổ sung nhiều đối tượng tuyệt đối không được ký hợp đồng bán hàng đa cấp từ 01/7/2026

Nhằm chuẩn hóa đội ngũ người tham gia bán hàng đa cấp và ngăn ngừa các nguy cơ biến tướng lừa đảo, quy định tại Điều 28 Nghị định 137/2026/NĐ-CP đã siết chặt và mở rộng danh sách các đối tượng không được tham gia vào mạng lưới bán hàng đa cấp.

Cụ thể, doanh nghiệp kinh doanh đa cấp tuyệt đối không được ký hợp đồng bán hàng đa cấp đối với cá nhân thuộc một trong các trường hợp sau:

• Người đang chấp hành hình phạt tù hoặc có tiền án chưa được xóa án tích về các tội danh liên quan đến: sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm; quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng; lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, chiếm giữ trái phép tài sản; vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp.
• Cán bộ, công chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức.
• Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng thuộc lực lượng Quân đội nhân dân Việt Nam.
• Sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an thuộc lực lượng Công an nhân dân Việt Nam.

Ví dụ thực tế: Một người từng bị xử lý hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản chưa được xóa án tích sẽ không được phép ký hợp đồng tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp. Nếu doanh nghiệp cố tình vi phạm ký hợp đồng với đối tượng này, tổ chức đó sẽ bị xử phạt nghiêm khắc theo quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

2. Bãi bỏ quy định yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10 tỷ đồng khi đăng ký

Trước đây, theo điểm b khoản 1 Điều 7 Nghị định 40/2018/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 18/2023/NĐ-CP), doanh nghiệp muốn xin cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp bắt buộc phải có vốn điều lệ tối thiểu từ 10 tỷ đồng trở lên. Tuy nhiên, quy định này đã chính thức bị bãi bỏ tại Điều 8 Nghị định 137/2026/NĐ-CP.

Từ ngày 01/7/2026, điều kiện để thành lập và đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp tập trung vào năng lực quản trị, tài chính thực tế và hạ tầng công nghệ thay vì con số vốn điều lệ trên giấy tờ. Cụ thể, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn:

• Là doanh nghiệp được thành lập hợp pháp tại Việt Nam và chưa từng bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.
• Chủ sở hữu, người quản lý, cổ đông, thành viên góp vốn và người đại diện theo pháp luật không từng giữ các vị trí tương tự tại doanh nghiệp đa cấp khác đã bị thu hồi giấy chứng nhận.
• Thực hiện nghĩa vụ ký quỹ đầy đủ tại ngân hàng thương mại theo quy định của pháp luật.
• Có hệ thống tài liệu hoạt động hợp pháp bao gồm: hợp đồng tham gia, quy tắc hoạt động, kế hoạch trả thưởng, chương trình đào tạo cơ bản minh bạch và công khai.
• Có hệ thống công nghệ thông tin quản lý mạng lưới người tham gia đa cấp và trang thông tin điện tử công khai thông tin doanh nghiệp.
• Trường hợp doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI): Nhà đầu tư nước ngoài phải có tối thiểu 03 năm kinh nghiệm hoạt động kinh doanh đa cấp liên tục tại một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ trên thế giới.

3. Chủ động công khai thay đổi thông tin danh mục hàng hóa kinh doanh đa cấp

Một trong những điểm mới thể hiện tinh thần cải cách hành chính mạnh mẽ là quy định tại Điều 13 Nghị định 137/2026/NĐ-CP về việc thay đổi danh mục hàng hóa kinh doanh.

Thay vì phải gửi văn bản xin xác nhận và chờ thông báo chuyển giao giữa Bộ Công Thương và các Sở Công Thương trên toàn quốc như quy định cũ tại khoản 3 Điều 12 Nghị định 40/2018/NĐ-CP, từ mốc thời gian 01/7/2026, doanh nghiệp chỉ cần chủ động đăng tải công khai trên trang thông tin điện tử của mình tối thiểu 05 ngày làm việc trước ngày chính thức áp dụng.

Hồ sơ công khai bao gồm:

• Thông báo thay đổi danh mục hàng hóa kinh doanh đa cấp (nêu rõ lý do, nội dung thay đổi và thời điểm áp dụng).
• Danh mục hàng hóa kinh doanh đa cấp đã qua điều chỉnh, bổ sung.
• Phiếu công bố sản phẩm hoặc tài liệu pháp lý tương đương theo quy định của pháp luật chuyên ngành đối với sản phẩm đó.

4. Rút ngắn 50% thời gian giải quyết thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký

Tại khoản 2 Điều 14 Nghị định 137/2026/NĐ-CP, thời hạn xử lý thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp đã được cắt giảm đáng kể. Cụ thể, Bộ Công Thương có trách nhiệm cấp lại giấy chứng nhận trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ của doanh nghiệp (rút ngắn một nửa so với thời hạn 10 ngày làm việc theo quy định cũ tại khoản 2 Điều 13 Nghị định 40/2018/NĐ-CP).

5. Cắt giảm mạnh tần suất báo cáo định kỳ đối với doanh nghiệp đa cấp

Thay đổi đột phá nhất đối với gánh nặng tuân thủ thủ tục hành chính hàng năm nằm ở quy định tại Điều 49 Nghị định 137/2026/NĐ-CP. So với hệ thống báo cáo chằng chịt trước đây tại Điều 49 Nghị định 40/2018/NĐ-CP, quy định mới đã giải phóng đáng kể nguồn lực tuân thủ cho doanh nghiệp:

• Bãi bỏ hoàn toàn: Nghĩa vụ báo cáo định kỳ gửi đến các Sở Công Thương nơi doanh nghiệp hoạt động.
• Giảm tần suất báo cáo: Số lần gửi báo cáo định kỳ về Bộ Công Thương giảm từ 02 lần/năm xuống còn 01 lần/năm. Báo cáo năm sẽ nộp trước ngày 31/01 hàng năm.
• Tháo gỡ báo cáo danh sách hàng tháng: Bãi bỏ nghĩa vụ gửi danh sách người tham gia bán hàng đa cấp cư trú tại địa phương hàng tháng đến các Sở Công Thương địa phương.

Sự cải cách này triệt tiêu tình trạng trùng lặp báo cáo giữa cơ quan quản lý trung ương và địa phương, đồng thời chuyển đổi mạnh mẽ cơ chế từ tiền kiểm sang hậu kiểm minh bạch, giúp doanh nghiệp tập trung tối đa nguồn lực vào hoạt động phát triển kinh doanh bền vững.