Mô hình y học gia đình đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu tại Việt Nam. Để chuẩn hóa hoạt động này, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 21/2019/TT-BYT hướng dẫn thí điểm về hoạt động y học gia đình. Một trong những nội dung được quan tâm nhất chính là các điều kiện khắt khe về chuyên môn để một bác sĩ có thể chính thức tham gia vào mạng lưới y học gia đình từ ngày 15/10/2019.

Tiêu chuẩn đối với bác sĩ đa khoa và chuyên khoa lâm sàng

Theo quy định mới nhất, không phải bất kỳ bác sĩ nào cũng có thể ngay lập tức hành nghề y học gia đình. Đối với các bác sĩ đa khoa hoặc bác sĩ chuyên khoa hệ lâm sàng đã có chứng chỉ hành nghề, pháp luật yêu cầu họ phải đáp ứng thêm các tiêu chuẩn về đào tạo chuyên sâu.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 21/2019/TT-BYT, người hành nghề phải thuộc một trong các trường hợp sau:

a) Có một trong các văn bằng bác sĩ nội trú, chuyên khoa I, chuyên khoa II, thạc sĩ, tiến sĩ về chuyên ngành y học gia đình;

b) Có giấy chứng nhận đã được đào tạo, bồi dưỡng về y học gia đình tối thiểu 03 tháng;

c) Có giấy chứng nhận theo học từng đợt học có các nội dung ghi trong giấy xác nhận hoặc tín chỉ hoặc chương trình đào tạo, bồi dưỡng về y học gia đình với tổng thời gian tối thiểu 3 tháng.

Việc quy định cụ thể về thời gian đào tạo tối thiểu 03 tháng nhằm đảm bảo bác sĩ có đủ kiến thức về nguyên lý y học gia đình, quản lý sức khỏe toàn diện và liên tục cho cá nhân cũng như hộ gia đình.

Cơ hội cho bác sĩ y học dự phòng tại tuyến cơ sở

Một điểm mới đáng chú ý là việc mở rộng phạm vi cho bác sĩ y học dự phòng. Trước đây, vai trò của bác sĩ dự phòng thường tập trung vào công tác phòng dịch và sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, theo khoản 3 Điều 4 Thông tư 21/2019/TT-BYT, nhóm đối tượng này cũng có thể tham gia khám, chữa bệnh y học gia đình nếu đáp ứng điều kiện:

• Đã được cấp chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh.
• Có giấy chứng nhận đào tạo, bồi dưỡng về y học gia đình tối thiểu 03 tháng.

Lưu ý quan trọng: Bác sĩ y học dự phòng đáp ứng điều kiện trên chỉ được phép tham gia khám, chữa bệnh y học gia đình tại trạm y tế xã, phường, thị trấn (tuyến 4). Điều này giúp tăng cường nguồn nhân lực y tế cho cấp cơ sở, nơi người dân tiếp cận đầu tiên với dịch vụ y tế.

Lộ trình chuyển tiếp cho những người đang hành nghề

Đối với những y bác sĩ đã và đang thực hiện hoạt động y học gia đình trước ngày 15/10/2019, pháp luật không yêu cầu dừng hoạt động ngay lập tức nhưng đặt ra lộ trình chuẩn hóa. Theo khoản 1 Điều 4 và Điều 7 Thông tư 21/2019/TT-BYT:

• Người đang hành nghề phải có trách nhiệm tham gia đào tạo lại, đào tạo liên tục tối thiểu 03 tháng để cập nhật kiến thức.
• Các cơ sở y tế đã được cấp phép hoạt động y học gia đình trước đó có thời hạn 24 tháng kể từ ngày Thông tư có hiệu lực để cập nhật, đáp ứng đầy đủ các quy định về đào tạo của người hành nghề.

Quy định này vừa đảm bảo tính liên tục của dịch vụ y tế, vừa tạo điều kiện cho các bác sĩ có thời gian sắp xếp công việc để hoàn thành các khóa bồi dưỡng chuyên môn theo đúng quy định của Bộ Y tế.