Xuất khẩu lao động đang là hướng đi được nhiều người lao động Việt Nam lựa chọn để cải thiện kinh tế gia đình và nâng cao tay nghề. Tuy nhiên, để có thể đặt chân đến những thị trường tiềm năng như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Đài Loan, người lao động cần đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe về cả pháp lý, sức khỏe và chuyên môn. Tại thời điểm năm 2018, các điều kiện này được quy định chặt chẽ tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2006.

1. Điều kiện chung đối với người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài

Theo quy định pháp luật, không phải bất kỳ ai cũng có thể tham gia ứng tuyển đi làm việc tại nước ngoài. Để đảm bảo quyền lợi cho chính mình và uy tín của lao động Việt Nam trên thị trường quốc tế, người lao động cần hội đủ các yếu tố cơ bản sau:

Năng lực hành vi dân sự và ý thức chấp hành pháp luật

Người lao động phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của Bộ luật Dân sự. Điều này đồng nghĩa với việc bạn phải đủ tuổi lao động, có khả năng nhận thức và làm chủ hành vi của mình. Bên cạnh đó, tư cách đạo đức tốt và ý thức chấp hành pháp luật là yêu cầu bắt buộc để tránh những rủi ro pháp lý khi làm việc tại nước bạn.

Sức khỏe - Yếu tố tiên quyết để trúng tuyển

Mỗi thị trường lao động đều có những tiêu chuẩn sức khỏe riêng biệt. Thông thường, người lao động phải trải qua kỳ khám sức khỏe tổng quát tại các bệnh viện được Bộ Y tế cấp phép. Các trường hợp mắc bệnh truyền nhiễm như viêm gan B, HIV, lao phổi... thường sẽ không đủ điều kiện để xuất cảnh.

2. Điều kiện cụ thể theo từng hình thức hợp đồng

Tùy thuộc vào việc bạn đi theo diện doanh nghiệp môi giới hay tự túc, các điều kiện bổ sung sẽ có sự khác biệt nhất định.

Đi làm việc thông qua doanh nghiệp, tổ chức sự nghiệp

Căn cứ theo Điều 42 Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2006, người lao động đi theo hình thức này cần đáp ứng:

• Trình độ ngoại ngữ và chuyên môn: Phải đạt yêu cầu về ngoại ngữ, kỹ thuật và tay nghề theo tiêu chuẩn của nước tiếp nhận.
• Chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức: Được cấp chứng chỉ về bồi dưỡng kiến thức cần thiết về văn hóa, pháp luật nước sở tại.
• Tự nguyện: Việc đi làm việc phải dựa trên tinh thần tự nguyện và ký kết hợp đồng rõ ràng.

"Điều 42. Điều kiện đối với người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng với doanh nghiệp, tổ chức sự nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư ra nước ngoài Người lao động được đi làm việc ở nước ngoài khi có đủ các điều kiện sau đây: 1. Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; 2. Tự nguyện đi làm việc ở nước ngoài; 3. Có ý thức chấp hành pháp luật, tư cách đạo đức tốt; 4. Đủ sức khoẻ theo quy định của pháp luật Việt Nam và yêu cầu của nước tiếp nhận người lao động; 5. Đáp ứng yêu cầu về trình độ ngoại ngữ, chuyên môn, kỹ thuật, tay nghề và các điều kiện khác theo yêu cầu của nước tiếp nhận người lao động; 6. Được cấp chứng chỉ về bồi dưỡng kiến thức cần thiết; 7. Không thuộc trường hợp cấm xuất cảnh theo quy định của pháp luật Việt Nam."

Đi làm việc theo hợp đồng cá nhân

Đối với hình thức này, người lao động không bắt buộc phải có chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức từ doanh nghiệp nhưng phải có hợp đồng cá nhân hợp lệ và được Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi thường trú xác nhận đăng ký theo quy định tại Điều 50 của Luật này.

3. Những trường hợp bị cấm xuất cảnh

Dù đáp ứng đủ các tiêu chuẩn về sức khỏe và chuyên môn, người lao động vẫn không thể đi xuất khẩu lao động nếu thuộc các trường hợp cấm xuất cảnh theo pháp luật Việt Nam, ví dụ như: đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang có nghĩa vụ chấp hành bản án dân sự, kinh tế hoặc đang có nghĩa vụ nộp thuế...

Việc nắm vững các điều kiện pháp lý không chỉ giúp người lao động chủ động trong quá trình chuẩn bị mà còn giúp tránh được các rủi ro bị lừa đảo bởi các tổ chức môi giới không uy tín. Hãy luôn đối chiếu hồ sơ của mình với các quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2006 để đảm bảo hành trình làm việc tại nước ngoài được thuận lợi nhất.