Trong thực tế giao dịch bất động sản tại Việt Nam, việc mua bán đất bằng giấy viết tay (không qua công chứng, chứng thực) diễn ra khá phổ biến, đặc biệt là tại các khu vực nông thôn hoặc vùng ven đô. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành tính đến năm 2019, hình thức này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro và không phải trường hợp nào cũng được Nhà nước công nhận.

Quy định chung về hình thức hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

Căn cứ theo quy định tại khoản 3 Điều 167 Luật Đất đai 2013, việc công chứng, chứng thực hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất là bắt buộc:

"a) Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp kinh doanh bất động sản quy định tại điểm b khoản này;"

Như vậy, về nguyên tắc, các giao dịch mua bán đất bằng giấy viết tay sau ngày Luật Đất đai 2013 có hiệu lực (01/07/2014) mà không được công chứng hoặc chứng thực sẽ bị coi là vô hiệu về mặt hình thức.

Các trường hợp đặc biệt được công nhận mua bán giấy viết tay

Mặc dù quy định chung là phải công chứng, nhưng để giải quyết các tồn tại do lịch sử để lại, Chính phủ đã ban hành Nghị định 01/2017/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nghị định hướng dẫn Luật Đất đai. Theo đó, tại khoản 54 Điều 2 Nghị định 01/2017/NĐ-CP (sửa đổi khoản 1 Điều 82 Nghị định 43/2014/NĐ-CP), người đang sử dụng đất do nhận chuyển nhượng bằng giấy viết tay thuộc các trường hợp sau sẽ được thực hiện thủ tục đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận lần đầu mà không phải làm thủ tục chuyển quyền sử dụng đất:

• Trường hợp 1: Nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất trước ngày 01/01/2008.
• Trường hợp 2: Nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất từ ngày 01/01/2008 đến trước ngày 01/07/2014 mà có giấy tờ về quyền sử dụng đất quy định tại Điều 100 Luật Đất đai và Điều 18 Nghị định 43/2014/NĐ-CP.
• Trường hợp 3: Nhận thừa kế quyền sử dụng đất trước ngày 01/07/2014.

Thủ tục cấp Sổ đỏ cho đất mua bằng giấy viết tay năm 2019

Đối với các trường hợp đủ điều kiện nêu trên, người dân cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định tại Điều 82 Nghị định 43/2014/NĐ-CP. Cơ quan tiếp nhận hồ sơ không được bắt buộc người nộp phải cung cấp hợp đồng có công chứng hay chứng thực.

Quy trình thực hiện cơ bản bao gồm:

1. Nộp đơn đề nghị cấp Giấy chứng nhận và các giấy tờ liên quan tại Văn phòng đăng ký đất đai.
2. Cơ quan chức năng sẽ thông báo bằng văn bản cho bên chuyển quyền và niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã trong thời hạn 30 ngày.
3. Nếu không có tranh chấp, cơ quan thẩm quyền sẽ tiến hành hủy Giấy chứng nhận cũ (nếu có) và cấp Giấy chứng nhận mới cho người đang sử dụng đất.

Lời khuyên pháp lý: Mặc dù pháp luật có những quy định mở để tháo gỡ khó khăn cho người dân, nhưng để đảm bảo an toàn tuyệt đối, các giao dịch phát sinh ở thời điểm hiện tại (năm 2019) bắt buộc phải thực hiện công chứng, chứng thực theo đúng quy định của Luật Đất đai 2013 để tránh các tranh chấp kéo dài và rủi ro mất trắng tài sản.

Trên đây là thông tin chi tiết về việc mua bán đất bằng giấy viết tay có được công nhận không dựa trên bối cảnh pháp luật năm 2019. Hy vọng bài viết đã cung cấp cái nhìn chuyên sâu và hữu ích cho quý độc giả.