Tính đến tháng 4/2021, chiến dịch cấp 50 triệu thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip đang bước vào giai đoạn nước rút trên toàn quốc. Tuy nhiên, do áp lực hồ sơ quá lớn cùng những khó khăn về hạ tầng kỹ thuật, không ít người dân rơi vào tình cảnh "dở khóc dở cười" khi đã làm thủ tục nhiều tháng nhưng vẫn chưa thấy thẻ đâu. Vậy trong thời gian chờ đợi, làm thế nào để các giao dịch ngân hàng, nhà đất hay đi lại không bị đình trệ? Dưới đây là những phân tích chuyên sâu và giải pháp pháp lý tối ưu nhất dựa trên quy định hiện hành.

1. Thời hạn trả thẻ CCCD: Quy định pháp luật và thực tế đầy áp lực

Theo quy định tại Điều 25 Luật Căn cước công dân 2014, thời hạn cấp thẻ được phân chia cụ thể theo khu vực địa lý nhằm đảm bảo tính khả thi trong thực hiện:

• Tại thành phố, thị xã: Không quá 07 ngày làm việc đối với trường hợp cấp mới và đổi; không quá 15 ngày làm việc đối với trường hợp cấp lại.
• Tại các huyện miền núi vùng cao, biên giới, hải đảo: Không quá 20 ngày làm việc đối với tất cả các trường hợp.
• Tại các khu vực còn lại: Không quá 15 ngày làm việc đối với tất cả các trường hợp.

Tuy nhiên, bối cảnh tháng 4/2021 là một ngoại lệ chưa từng có trong lịch sử quản lý dân cư tại Việt Nam. Với mục tiêu hoàn thành 50 triệu thẻ trước ngày 01/07/2021, lực lượng Công an trên cả nước đang phải làm việc xuyên đêm, chia 3 ca mỗi ngày. Sự chậm trễ hiện nay chủ yếu do hệ thống phần mềm đang trong quá trình vận hành đồng bộ và quy trình sản xuất thẻ chip đòi hỏi độ chính xác, bảo mật cao hơn nhiều so với thẻ mã vạch trước đây.

2. Những "giấy thông hành" thay thế hợp pháp khi chưa có thẻ mới

Nhiều người dân lo lắng rằng khi đã làm thủ tục cấp CCCD gắn chip thì các giấy tờ cũ sẽ mặc nhiên hết giá trị. Thực tế, pháp luật vẫn mở ra những cơ chế linh hoạt để đảm bảo quyền lợi sát sườn cho công dân.

Sử dụng Chứng minh nhân dân (CMND) cũ chưa bị cắt góc

Đây là giải pháp hữu hiệu và phổ biến nhất cho các giao dịch dân sự thường ngày. Theo hướng dẫn tại Thông tư 40/2019/TT-BCA của Bộ Công an, cán bộ tiếp nhận hồ sơ sẽ không thực hiện cắt góc CMND ngay nếu giấy tờ đó còn rõ nét và người dân đăng ký nhận thẻ mới trực tiếp tại trụ sở Công an.

Việc giữ lại CMND nguyên vẹn giúp bạn hoàn toàn có thể thực hiện các giao dịch tại ngân hàng, văn phòng công chứng hay làm thủ tục hành chính mà không gặp bất kỳ trở ngại nào. Chỉ khi bạn đến nhận thẻ CCCD gắn chip mới, CMND cũ mới chính thức bị thu hồi hoặc cắt góc để hủy giá trị sử dụng.

Hộ chiếu (Passport) - Giải pháp thay thế quyền lực

Ít người để ý rằng Hộ chiếu là một loại giấy tờ tùy thân có giá trị pháp lý rất cao. Trên Hộ chiếu Việt Nam có ghi đầy đủ thông tin nhân thân và đặc biệt là số CMND/CCCD của người sở hữu. Trong hầu hết các giao dịch dân sự như mở tài khoản ngân hàng, làm thủ tục bay nội địa hay ký kết hợp đồng kinh tế, Hộ chiếu hoàn toàn có giá trị thay thế thẻ CCCD theo quy định của pháp luật về giấy tờ tùy thân.

Thẻ CCCD mã vạch cũ

Đối với những người thực hiện đổi từ thẻ mã vạch sang thẻ chip, quy định tại Điều 24 Luật Căn cước công dân 2014 nêu rõ thẻ cũ sẽ bị thu hồi. Tuy nhiên, tương tự như CMND, nếu bạn chọn hình thức nhận thẻ tại trụ sở, bạn vẫn có thể tạm thời giữ lại thẻ cũ để sử dụng cho đến ngày nhận được thẻ gắn chip chính thức.

3. Lời khuyên thực tế để không bị gián đoạn công việc

Nếu bạn đang cần thực hiện các giao dịch quan trọng như vay vốn ngân hàng, mua bán bất động sản mà giấy tờ cũ đã mất hoặc hết hạn, hãy lưu ý các giải pháp sau:

• Xin giấy xác nhận số CMND: Đây là văn bản cực kỳ quan trọng. Khi làm thủ tục cấp CCCD gắn chip, hãy yêu cầu cơ quan Công an cấp Giấy xác nhận số CMND (nếu số CCCD mới khác số CMND cũ) để đối chiếu dữ liệu trong các hồ sơ cũ.
• Tra cứu trạng thái hồ sơ chủ động: Hiện nay, nhiều địa phương đã triển khai các kênh tra cứu qua Zalo OA của Công an quận/huyện hoặc tổng đài giải đáp. Việc nắm bắt được hồ sơ đang ở giai đoạn nào sẽ giúp bạn chủ động hơn trong các kế hoạch cá nhân.
• Trình bày lý do cấp thiết: Trong trường hợp thực sự cần thẻ gấp để đi học tập, công tác nước ngoài hoặc giao dịch tài sản lớn, người dân nên đến trực tiếp Đội Cảnh sát Quản lý hành chính tại địa phương để trình bày và đề nghị hỗ trợ ưu tiên.

Kết luận: Việc chuyển đổi sang hệ thống CCCD gắn chip là một bước tiến lớn trong quản lý dân cư hiện đại. Dù có những bất tiện tạm thời về thời gian trả thẻ do yếu tố khách quan, nhưng với sự linh hoạt trong việc sử dụng các giấy tờ thay thế hợp pháp, quyền lợi của công dân vẫn luôn được pháp luật bảo vệ tối đa.