Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh chiến dịch cấp thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip, nhiều người dân không khỏi lo lắng khi gặp phải tình huống trớ trêu: Mất Sổ hộ khẩu. Câu hỏi đặt ra là liệu không có cuốn sổ đỏ quyền lực này, chúng ta có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ cấp đổi thẻ căn cước mới hay không? Câu trả lời phụ thuộc rất lớn vào việc dữ liệu của bạn đã hiện diện trên hệ thống số hay chưa.

1. Trường hợp đã có thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư: Không cần Sổ hộ khẩu

Đây là tin vui cho những ai đã từng được cấp thẻ CCCD mã vạch hoặc đã được cơ quan Công an thu thập, cập nhật thông tin dân cư trước đó. Theo quy định tại Điều 22 Luật Căn cước công dân 2014, được hướng dẫn chi tiết bởi Điều 12 Thông tư 07/2016/TT-BCA (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 40/2019/TT-BCA), trình tự thủ tục được tối giản hóa tối đa:

• Bước 1: Công dân điền vào Tờ khai Căn cước công dân. Hiện nay, người dân có thể lựa chọn kê khai trực tuyến qua Cổng dịch vụ công hoặc kê khai trực tiếp tại điểm cấp.
• Bước 2: Cán bộ tiếp nhận hồ sơ sẽ thực hiện tra cứu, đối chiếu thông tin của công dân trong Tờ khai với thông tin sẵn có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Nếu thông tin của bạn đã có trên hệ thống và hoàn toàn trùng khớp, cán bộ sẽ tiến hành thu nhận vân tay, chụp ảnh chân dung và cấp giấy hẹn trả thẻ mà không yêu cầu bạn phải xuất trình Sổ hộ khẩu giấy. Điều này minh chứng cho hiệu quả của việc số hóa dữ liệu dân cư, giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ cho người dân.

2. Trường hợp chưa có thông tin trên hệ thống: Sổ hộ khẩu là bắt buộc

Ngược lại, đối với những công dân chưa từng được thu thập dữ liệu hoặc thông tin trên hệ thống còn thiếu sót, sai lệch, pháp luật vẫn yêu cầu một căn cứ xác thực bằng văn bản. Cụ thể, nếu Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chưa đi vào vận hành hoặc chưa có dữ liệu của công dân đó, cơ quan Công an sẽ yêu cầu xuất trình Sổ hộ khẩu để đối chiếu.

Trong trường hợp này, nếu bạn làm mất Sổ hộ khẩu, quy trình cấp CCCD gắn chip sẽ bị tạm dừng. Bạn không thể dùng các giấy tờ thay thế khác như Giấy xác nhận cư trú (tại thời điểm tháng 3/2021) để làm CCCD nếu chưa có dữ liệu số. Do đó, việc đầu tiên bạn cần làm là thực hiện thủ tục xin cấp lại Sổ hộ khẩu bị mất.

"Trường hợp Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chưa đi vào vận hành thì yêu cầu công dân xuất trình Sổ hộ khẩu. Trường hợp thông tin trên Sổ hộ khẩu chưa đầy đủ hoặc không thống nhất với thông tin công dân khai trên Tờ khai Căn cước công dân thì yêu cầu công dân xuất trình Giấy khai sinh, Chứng minh nhân dân cũ hoặc các giấy tờ hợp pháp khác..."

3. Hướng dẫn thủ tục cấp lại Sổ hộ khẩu khi bị mất

Để không làm gián đoạn việc làm CCCD gắn chip, bạn cần khẩn trương thực hiện thủ tục cấp lại Sổ hộ khẩu theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Thông tư 35/2014/TT-BCA. Các bước thực hiện như sau:

• Hồ sơ chuẩn bị: Phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu (mẫu HK02).
• Xác nhận của Công an xã/phường: Đối với trường hợp cấp lại Sổ hộ khẩu tại thành phố, thị xã thuộc tỉnh hoặc quận, huyện thuộc thành phố trực thuộc Trung ương, bạn cần có xác nhận của Công an cấp xã nơi thường trú vào Phiếu báo thay đổi hộ khẩu, nhân khẩu.
• Thời gian giải quyết: Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm cấp lại Sổ hộ khẩu cho bạn.

Lời khuyên pháp lý: Trước khi đến điểm cấp CCCD lưu động hoặc trụ sở Công an quận/huyện, bạn nên liên hệ với Công an xã/phường nơi mình cư trú để kiểm tra xem thông tin của mình đã được cập nhật lên hệ thống hay chưa. Việc này sẽ giúp bạn chủ động hơn, tránh mất thời gian đi lại nếu chẳng may rơi vào trường hợp bắt buộc phải có Sổ hộ khẩu mà bạn lại đang làm mất.

Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến thủ tục cư trú và căn cước, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn chuyên sâu.