Khi một người lao động không may qua đời, gánh nặng tài chính và nỗi đau tinh thần để lại cho gia đình là vô cùng lớn. Để chia sẻ phần nào khó khăn này, chính sách bảo hiểm xã hội đã quy định về chế độ tử tuất, trong đó trợ cấp tuất một lần là một quyền lợi quan trọng. Kể từ ngày 01/07/2025, khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực, các quy định về đối tượng và mức hưởng đã có những thay đổi đáng chú ý mà thân nhân cần nắm rõ.

Ai là người được hưởng trợ cấp tuất một lần?

Theo quy định tại Điều 88 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, thân nhân của các đối tượng sau đây khi chết hoặc bị Tòa án tuyên bố là đã chết sẽ được xét hưởng trợ cấp tuất một lần:

• Người đang tham gia bảo hiểm xã hội hoặc đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội.
• Người đang hưởng hoặc đang tạm dừng hưởng lương hưu.
• Người đang hưởng hoặc đang tạm dừng hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng đã nghỉ việc.

Đặc biệt, thân nhân sẽ nhận trợ cấp một lần nếu người lao động không đủ điều kiện hưởng trợ cấp tuất hằng tháng, hoặc đủ điều kiện nhưng không có thân nhân thuộc diện hưởng hằng tháng, hoặc thân nhân có nguyện vọng nhận một lần thay vì nhận hằng tháng.

Trích dẫn Điều 88: "Thân nhân thuộc diện hưởng trợ cấp tuất hằng tháng theo quy định tại khoản 2 Điều 86 của Luật này nhưng có nguyện vọng hưởng trợ cấp tuất một lần."

Mức hưởng trợ cấp tuất một lần được tính như thế nào?

Cách tính mức hưởng có sự phân biệt rõ rệt giữa thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước và sau năm 2014. Cụ thể, theo Điều 89 Luật Bảo hiểm xã hội 2024:

1. Đối với người đang đóng hoặc bảo lưu thời gian đóng:

• Trước năm 2014: Mỗi năm đóng được tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.
• Từ năm 2014 trở đi: Mỗi năm đóng được tính bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương.

Lưu ý rằng mức trợ cấp này không thấp hơn 03 tháng mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.

2. Đối với người đang hưởng lương hưu:

Mức trợ cấp được tính dựa trên thời gian đã hưởng lương hưu. Nếu chết trong 02 tháng đầu hưởng lương hưu, mức trợ cấp bằng 48 tháng lương hưu đang hưởng. Từ tháng thứ ba trở đi, cứ mỗi tháng đã hưởng lương hưu thì mức trợ cấp giảm đi 0,5 tháng lương hưu, nhưng tối thiểu vẫn bằng 03 tháng lương hưu.

Hồ sơ và thủ tục thực hiện năm 2026

Để nhận được khoản trợ cấp này một cách nhanh chóng, thân nhân cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

1. Sổ bảo hiểm xã hội của người đã mất.
2. Bản sao giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử, hoặc quyết định tuyên bố chết của Tòa án.
3. Tờ khai của thân nhân (theo mẫu của cơ quan BHXH).
4. Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động (nếu có trường hợp thân nhân bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên).

Trình tự thực hiện: Trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày người lao động chết, thân nhân nộp hồ sơ cho người sử dụng lao động (nếu đang đóng BHXH bắt buộc) hoặc nộp trực tiếp cho cơ quan BHXH (nếu đang bảo lưu hoặc hưởng lương hưu). Cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Việc nắm vững các quy định tại Điều 110 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 về bảo hiểm tự nguyện cũng giúp thân nhân đảm bảo không bỏ sót quyền lợi nào. Nếu bạn gặp khó khăn trong quá trình làm thủ tục, hãy liên hệ trực tiếp với cơ quan Bảo hiểm xã hội địa phương để được hướng dẫn chi tiết nhất.